Adhyāya 39: Śiśupāla’s Censure and Bhīma’s Contained Wrath (शिशुपाल-निन्दा तथा भीमक्रोध-निग्रहः)
सुहृद्धिवार्यमाणानां तेषां हि वपुराबभौ । आमिषादपकृष्टानां सिंहानामिव गर्जताम्,स एव हि मया वध्यो भविष्यति न संशय: । “राजाओ! केशी दैत्यका वध करनेवाले अनन्त-पराक्रमी भगवान् श्रीकृष्णकी मेरे द्वारा जो पूजा की गयी है, उसे आपलोगोंमेंसे जो सहन न कर सकें, उन सब बलवानोंके मस्तकपर मैंने यह पैर रख दिया। मैंने खूब सोच-समझकर यह बात कही है। जो इसका उत्तर देना चाहे, वह सामने आ जाय। मेरे द्वारा वह वधके योग्य होगा; इसमें संशय नहीं है
suhṛdbhī vāryamāṇānāṁ teṣāṁ hi vapur ābabhau | āmiṣād apakṛṣṭānāṁ siṁhānām iva garjatām | sa eva hi mayā vadhyo bhaviṣyati na saṁśayaḥ |
Vaiśampāyana sprach: Obwohl ihre Wohlgesinnten sie zurückhielten, loderten ihre Leiber vor Zorn—wie brüllende Löwen, die man von ihrer Beute wegzerrt. Und er erklärte: „Wer von euch diese Herausforderung annimmt, wird von mir erschlagen werden; daran besteht kein Zweifel.“ Die Szene macht deutlich, wie verletzte Ehre und öffentliche Kränkung Gewalt entfachen können, selbst wenn Älteste und Freunde sie zu verhindern suchen, und die Versammlung an den Rand des Zusammenbruchs von Selbstbeherrschung und Dharma treiben.
वैशम्पायन उवाच
Unchecked rage born of insult can overpower counsel and friendship; dharma requires restraint, yet public humiliation often drives people toward violent vows and escalation.
In the royal assembly, those present—though held back by allies—flare up in anger, compared to lions pulled from prey, while a speaker issues a deadly challenge: whoever responds will be killed.