Previous Verse
Next Verse

Shloka 35

Adhyāya 33: Antarvedī-Samāgama, Arghya-Nirṇaya, and Śiśupāla’s Objection

याज्ञवल्क्यो बभूवाथ ब्रह्निष्ठो5 ध्वर्युसत्तम: । पैलो होता वसो: पुत्रो धौम्पेन सहितो5भवत्‌,और ब्रह्मनिष्ठ याज्ञवल्क्य उस यज्ञके श्रेष्ठतम अध्वर्यु थे। वसुपुत्र पैल धौम्य मुनिके साथ होता बने थे

yājñavalkyo babhūvātha brahmaniṣṭho ’dhvaryusattamaḥ | pailo hotā vasoḥ putro dhaumpena sahito ’bhavat ||

Vaiśampāyana sprach: Darauf wurde Yājñavalkya—standhaft dem Brahman ergeben—zum vorzüglichsten Adhvaryu jenes Opfers; und Paila, der Sohn des Vasu, diente zusammen mit dem Weisen Dhaumya als Hotṛ.

याज्ञवल्क्यःYajnavalkya
याज्ञवल्क्यः:
Karta
TypeNoun
Rootयाज्ञवल्क्य
FormMasculine, Nominative, Singular
बभूवbecame / was
बभूव:
TypeVerb
Rootभू
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
अथthen
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
ब्रह्मनिष्ठःsteadfast in Brahman / devoted to sacred knowledge
ब्रह्मनिष्ठः:
Karta
TypeAdjective
Rootब्रह्मनिष्ठ
FormMasculine, Nominative, Singular
अध्वर्युसत्तमःthe best of adhvaryu-priests
अध्वर्युसत्तमः:
Karta
TypeNoun
Rootअध्वर्युसत्तम
FormMasculine, Nominative, Singular
पैलःPaila
पैलः:
Karta
TypeNoun
Rootपैल
FormMasculine, Nominative, Singular
होताthe hotr-priest (invoker)
होता:
Karta
TypeNoun
Rootहोतृ
FormMasculine, Nominative, Singular
वसोःof Vasu
वसोः:
TypeNoun
Rootवसु
FormMasculine, Genitive, Singular
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
धौम्पेनwith Dhaumya (by association with Dhaumya)
धौम्पेन:
Karana
TypeNoun
Rootधौम्प
FormMasculine, Instrumental, Singular
सहितःaccompanied (together) with
सहितः:
TypeAdjective
Rootसहित
FormMasculine, Nominative, Singular
अभवत्became / was
अभवत्:
TypeVerb
Rootभू
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Y
Yājñavalkya
P
Paila
V
Vasu
D
Dhaumya
A
Adhvaryu (priestly role)
H
Hotṛ (priestly role)
Y
Yajña (sacrifice)

Educational Q&A

Ritual authority in dharma depends on inner qualification: those who are brahmaniṣṭha (spiritually grounded) and properly trained should lead sacred acts, ensuring the rite serves truth and order rather than ego or mere formality.

Vaiśampāyana identifies the principal priests appointed for a sacrifice: Yājñavalkya is named the foremost adhvaryu, while Paila (son of Vasu), along with Dhaumya, serves as the hotṛ—establishing the ritual personnel and their roles.