Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Adhyāya 33: Antarvedī-Samāgama, Arghya-Nirṇaya, and Śiśupāla’s Objection

सर्वारम्भा: सुप्रवृत्ता गोरक्षा कर्षणं वणिक्‌ । विशेषात्‌ सर्वमेवैतत्‌ संजज्ञे राजकर्मण:,गोरक्षा, खेती और व्यापार आदि सभी कार्य अच्छे ढंगसे होने लगे। विशेषतः राजाकी सुव्यवस्थासे ही यह सब कुछ उत्तमरूपसे सम्पन्न होता था

sarvārambhāḥ supravṛttā gorakṣā karṣaṇaṁ vaṇik | viśeṣāt sarvam evैतat saṁjajñe rājakarmaṇaḥ ||

Vaiśampāyana sprach: Alle Unternehmungen begannen zu gedeihen — besonders der Schutz des Viehs, das Pflügen der Felder und der Handel. Ja, vor allem durch die geordnete Verwaltung des Königs wurden all diese Tätigkeiten erfolgreich vollbracht.

सर्वारम्भाःall undertakings (works begun on all sides)
सर्वारम्भाः:
Karta
TypeNoun
Rootसर्वारम्भ
FormMasculine, Nominative, Plural
सुप्रवृत्ताःwell set in motion / proceeding well
सुप्रवृत्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुप्रवृत्त
FormMasculine, Nominative, Plural
गोरक्षाprotection of cows
गोरक्षा:
Karta
TypeNoun
Rootगोरक्षा
FormFeminine, Nominative, Singular
कर्षणम्ploughing / cultivation
कर्षणम्:
Karta
TypeNoun
Rootकर्षण
FormNeuter, Nominative, Singular
वणिक्trade / merchant activity
वणिक्:
Karta
TypeNoun
Rootवणिज्
FormMasculine, Nominative, Singular
विशेषात्especially; in particular
विशेषात्:
TypeIndeclinable
Rootविशेष
Formtrue
सर्वम्all (this)
सर्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative, Singular
एवindeed; just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
Formtrue
एतत्this
एतत्:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
संजज्ञेcame to be / arose / happened
संजज्ञे:
TypeVerb
Rootजन्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Ātmanepada
राजकर्मणःfrom the king's administration / royal governance
राजकर्मणः:
Apadana
TypeNoun
Rootराजकर्मन्
FormNeuter, Ablative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
T
the king (rājā)
C
cattle (go)

Educational Q&A

The verse teaches that effective kingship (rājakarma/rāja-dharma in action) is the foundation of public welfare: when the ruler maintains order and proper administration, agriculture, cattle-protection, and commerce thrive, benefiting the whole society.

Vaiśampāyana describes a period of well-being in the kingdom: various economic and social activities—especially cattle-rearing/protection, farming, and trade—are running smoothly, attributed chiefly to the king’s sound governance.