Shloka 15
Adhyāya 33: Antarvedī-Samāgama, Arghya-Nirṇaya, and Śiśupāla’s Objection
पूर्णमापूरयंस्तेषां द्विषच्छोकावहो 5भवत् | असूर्यमिव सूर्येण निवातमिव वायुना । कृष्णेन समुपेतेन जहृषे भारतं पुरम्,पाण्डवोंका धन-भण्डार तो यों ही भरा-पूरा था, भगवानने (उन्हें अक्षय धनकी भेंट देकर) उसे और भी पूर्ण कर दिया। उनका शुभागमन पाण्डवोंके शत्रुओंका शोक बढ़ानेवाला था। बिना सूर्यका अन्धकारपूर्ण जगत् सूर्योदय होनेसे जिस प्रकार प्रकाशसे भर जाता है, बिना वायुके स्थानमें वायुके चलनेसे जैसे नूतन प्राण-शक्तिका संचार हो उठता है, उसी प्रकार भगवान् श्रीकृष्णके पदार्पण करनेपर समस्त इन्द्रप्रस्थमें हर्षोल्लास छा गया
pūrṇam āpūrayaṃs teṣāṃ dviṣacchokāvaho 'bhavat | asūryam iva sūryeṇa nivātam iva vāyunā | kṛṣṇena samupetena jahṛṣe bhārataṃ puram |
Vaiśampāyana sprach: „Durch seine Ankunft machte er ihren Wohlstand noch vollkommener, doch für ihre Feinde wurde sie zum Anlass des Kummers. Wie eine sonnenlose Welt beim Aufgang der Sonne von Licht erfüllt wird und wie windstille Ruhe zu neuem Leben erwacht, wenn der Wind zu wehen beginnt, so jubelte auch die Stadt der Bhāratas (Indraprastha), als Kṛṣṇa unter sie trat.“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how the presence and support of a righteous ally strengthens the virtuous community and brings collective uplift, while those opposed to dharmic order experience distress. It uses natural similes (sun and wind) to show that such support is life-giving and transformative for society.
Kṛṣṇa arrives among the Pāṇḍavas at their capital (Indraprastha). His coming further augments their already abundant resources and fills the city with celebration, while simultaneously increasing the sorrow of their rivals.