Shloka 10
Adhyāya 32: Rājasūya-Dīkṣā and Appointment of Court Offices (राजसूयदीक्षा तथा अधिकारविनियोगः)
शूद्राभीरगणाश्रैव ये चाश्रित्य सरस्वतीम् । वर्तयन्ति च ये मत्स्यैयें च पर्वतवासिन:,समुद्रके तटपर रहनेवाले जो महाबली ग्रामणीय (ग्राम शासकके वंशज) क्षत्रिय थे, सरस्वती नदीके किनारे निवास करनेवाले जो शूद्र आभीरगण थे, मछलियोंसे जीविका चलानेवाले जो धीवर जातिके लोग थे तथा जो पर्वतोंपर वास करनेवाले दूसरे-दूसरे मनुष्य थे, उन सबको नकुलने जीतकर अपने वशमें कर लिया
vaiśampāyana uvāca |
śūdrābhīragaṇāś caiva ye cāśritya sarasvatīm |
vartayanti ca ye matsyaiḥ ye ca parvatavāsinaḥ ||
Vaiśampāyana sprach: Die Śūdras und die Ābhīra-Scharen, die am Sarasvatī Zuflucht gefunden hatten, die vom Fischfang lebten, und die übrigen Bergbewohner — Nakula unterwarf sie alle und brachte sie unter seine Herrschaft.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how royal authority in the epic is established by bringing varied communities—riverine, pastoral, occupational, and mountainous—into a single political order; it reflects the Mahābhārata’s concern with governance and the consolidation of power as a prerequisite for larger state aims.
During the Pandavas’ campaign of subjugation associated with the Rājasūya preparations, Nakula defeats and brings under control groups living along the Sarasvatī, those living by fishing, and mountain-dwelling peoples, as reported by Vaiśampāyana.