Shloka 23
Kṛṣṇasya Khāṇḍavaprasthāt Dvārakā-prayāṇaḥ | Krishna’s Departure for Dvārakā
ततो<5भिवाद्य गोविन्द: पादौ जग्राह धर्मवित् | उत्थाप्य धर्मराजस्तु मूर्थ्न्युपाप्राय केशवम्,तदनन्तर धर्मज्ञ गोविन्दने प्रणाम करके युधिष्ठिरके पैर पकड़ लिये। फिर पाण्डुकुमार धर्मराज युधिष्छिरने यादवश्रेष्ठ कमलनयन केशवको दोनों हाथोंसे उठाकर उनका मस्तक सूँघा और “जाओ” कहकर उन्हें जानेकी आज्ञा दी
tato 'bhivādya govindaḥ pādau jagrāha dharmavit | utthāpya dharmarājas tu mūrdhny upāghrāya keśavam |
Da verneigte sich Govinda, der Kenner des Dharma, ehrfürchtig und umfasste die Füße des Dharmarāja (Yudhiṣṭhira). Dharmarāja wiederum hob Keśava auf, roch ihm in liebevoller Ehrenbezeugung am Scheitel und entließ ihn mit der Erlaubnis zum Aufbruch.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse models dharma through conduct: even the exalted (Govinda) shows humility by saluting and touching the feet, while the righteous king responds with affectionate honor and gracious permission to depart—illustrating mutual respect, restraint, and ethical decorum.
After a formal meeting, Kṛṣṇa (Govinda/Keśava) pays respects to Yudhiṣṭhira by taking his feet. Yudhiṣṭhira then lifts him up and smells his head as a sign of affection and esteem, and then dismisses him with leave to go.