Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

दैवं ध्रुवं पार्थवशात्‌ प्रवृत्तं यत्‌ पाण्डवान्‌ पाति हिनस्ति चास्मान्‌ | तवार्थसिद्धयर्थकरास्तु सर्वे प्रसह वीरा निहता द्विषद्धिः,“निश्चय ही दैव कुन्तीपुत्रोंक अधीन होकर काम कर रहा है; क्योंकि वह पाण्डवोंकी तो रक्षा करता है और हमारा विनाश। यही कारण है कि तुम्हारे अर्थकी सिद्धिके लिये प्रयत्न करनेवाले प्राय: सभी वीर शत्रुओंके हाथसे बलपूर्वक मारे गये

sañjaya uvāca |

daivaṃ dhruvaṃ pārthavaśāt pravṛttaṃ yat pāṇḍavān pāti hinasti cāsmān |

tavārthasiddhyarthakarāstu sarve prasaha vīrā nihatā dviṣadbhiḥ ||

Sañjaya sprach: «Das Schicksal ist wahrlich festgefügt, und es wirkt unter der Macht des Sohnes der Pṛthā (Arjuna): Es schützt die Pāṇḍavas und vernichtet uns. Darum sind nahezu alle Helden, die sich um die Erfüllung deiner Ziele mühten, vom Feind mit Gewalt erschlagen worden.»

दैवम्fate, divine dispensation
दैवम्:
Karta
TypeNoun
Rootदैव
FormNeuter, Nominative, Singular
ध्रुवम्certain, fixed
ध्रुवम्:
TypeAdjective
Rootध्रुव
FormNeuter, Nominative, Singular
पार्थवशात्from/under the control of the son of Pṛthā (Arjuna)
पार्थवशात्:
Apadana
TypeNoun
Rootपार्थ-वश
FormMasculine, Ablative, Singular
प्रवृत्तम्set in motion, operating
प्रवृत्तम्:
TypeVerb
Rootप्र-√वृत्
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative, Singular, Passive (PPP)
यत्which
यत्:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative, Singular
पाण्डवान्the Pāṇḍavas
पाण्डवान्:
Karma
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Accusative, Plural
पातिprotects
पाति:
TypeVerb
Root√पा (पालने)
FormPresent (Lat), Third, Singular, Parasmaipada
हिनस्तिharms, destroys
हिनस्ति:
TypeVerb
Root√हन् (हिंसायाम्)
FormPresent (Lat), Third, Singular, Parasmaipada
and
:
TypeIndeclinable
Root
अस्मान्us
अस्मान्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormCommon, Accusative, Plural
तवof you, your
तव:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormCommon, Genitive, Singular
अर्थसिद्धि-अर्थकराःthose who bring about the accomplishment of (your) purpose
अर्थसिद्धि-अर्थकराः:
TypeAdjective
Rootअर्थसिद्धि-अर्थकर
FormMasculine, Nominative, Plural
तुbut, indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रसहforcibly, by force
प्रसह:
TypeIndeclinable
Rootप्रसह
वीराःheroes, warriors
वीराः:
Karta
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Nominative, Plural
निहताःslain
निहताः:
TypeVerb
Rootनि-√हन्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Plural, Passive (PPP)
द्विषद्धिःby enemies
द्विषद्धिः:
Karana
TypeNoun
Rootद्विषद्
FormMasculine, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
P
Pārtha (Arjuna)
P
Pāṇḍavas
D
Duryodhana (implied by 'tava')
K
Kauravas (implied by 'asmān')
E
Enemies/opponents (dviṣad)