Shloka 85
छिन्ने शरे सर्पमुखे च घोरे पार्थेन तस्मिन् विषसाद कर्ण: । अमृष्यमाणो व्यसनानि तानि हस्तौ विधुन्वन् स विगर्हमाण:,जैसे सुन्दर पुष्पोंसे युक्त विशाल चैत्यवक्ष वेदीसहित पृथ्वीमें धँस जाय, वही दशा उस रथकी भी हुई। ब्राह्मणके शापसे जब रथ डगमग करने लगा, परशुरामजीसे प्राप्त हुआ अस्त्र भूल गया और घोर सर्पमुख बाण अर्जुनके द्वारा काट डाला गया, तब उस अवस्थामें उन संकटोंको सहन न कर सकनेके कारण कर्ण खिन्न हो उठा और दोनों हाथ हिला- हिलाकर धर्मकी निन््दा करने लगा
chinne śare sarpamukhe ca ghore pārthena tasmin viṣasāda karṇaḥ | amṛṣyamāṇo vyasanāni tāni hastau vidhunvan sa vigarhamāṇaḥ ||
Als Pārtha (Arjuna) jenen schrecklichen, schlangengesichtigen Pfeil zerschnitt, sank Karna in Verzweiflung. Unfähig, die sich häufenden Unheile zu ertragen, schüttelte er erregt die Hände und begann zu schmähen—ja, er tadelte die Dharma selbst.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights an ethical fault-line in crisis: when misfortunes pile up, a warrior may lose steadiness and begin to blame dharma itself. The implied lesson is that true adherence to dharma is tested precisely under adversity; despair and reproach do not restore right order, but self-mastery and discernment do.
Sanjaya reports that Arjuna cuts down Karna’s terrifying serpent-faced missile. This reversal, amid other setbacks, overwhelms Karna; he becomes dejected, gestures in agitation, and begins to speak in a reproachful manner—interpreted in context as censuring dharma/fate for his predicament.