Shloka 33
अध्याय ९ — कर्णस्य प्रहारः, योधयुग्मनियोजनम्, शैनेय-कैकेययोर्युद्धविन्यासः
धृतराष्ट्र रवाच योडजयत् सर्वकाम्बोजानम्बष्ठान् केकयैः सह । गान्धारांश्व विदेहांश्व॒ जित्वा कार्यार्थमाहवे,धृतराष्ट्र बोले--संजय! जिसने हमारे कार्यके लिये युद्धस्थलमें सम्पूर्ण काम्बोज- निवासियों, अम्बष्ठों, केकयों, गान्धारों और विदेहोंपर विजय पायी। इन सबको जीतकर जिसने दुर्योधनकी वृद्धिके लिये समस्त भूमण्डलको जीत लिया था। वही सामर्थ्यशाली कर्ण अपने बाहुबलसे सुशोभित होनेवाले शूरवीर पाण्डवोंद्वारा समरांगणमें परास्त हो गया
dhṛtarāṣṭra uvāca—yo ’jayat sarva-kāmbojān ambaṣṭhān kekayaiḥ saha | gāndhārāṃś ca videhāṃś ca jitvā kāryārtham āhave ||
Dhṛtarāṣṭra sprach: „Sañjaya, jener, der um unserer Sache willen im Kampf alle Kāmbojas bezwang, die Ambaṣṭhas samt den Kekayas und auch die Gāndhāras und die Videhas—sie unterwerfend, damit sie unserem Zweck im Krieg dienten—wie kommt es, dass eben dieser mächtige Karṇa, einst Werkzeug von Duryodhanas Ausgreifen, nun auf dem Schlachtfeld von den Helden der Pāṇḍavas überwunden wurde?“
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Worldly power gained through conquest for a partisan ‘cause’ (kāryārtham) is unstable; even the most celebrated warrior can be brought down when circumstances, strategy, and the moral weight of the conflict turn against him. The verse highlights the fragility of pride in victory and the shock that follows reversal.
Dhṛtarāṣṭra, hearing of events in the war, recalls Karṇa’s earlier victories over various peoples allied or opposed in the wider political landscape. He questions Sañjaya in disbelief: how could such a conqueror, once central to Duryodhana’s rise, be defeated by the Pāṇḍavas in the present battle.