Previous Verse
Next Verse

Shloka 83

सुसंरब्ध: कर्णशरक्षताड़े रणे पार्थ: कौरवानू प्रत्यगृह्नात्‌ । तब कर्णके बाणोंसे जिनका अंग-अंग क्षत-विक्षत हो गया था, उन कुन्तीकुमार अर्जुनने रणभूमिमें अत्यन्त कुपित हो शीघ्र ही धनुषकी प्रत्यंचाको झुकाकर चढ़ा दिया और कर्णके चलाये हुए बाणोंको छिन्न-भिन्न करके कौरवोंको आगे बढ़नेसे रोक दिया ।। ज्यां चानुमृज्या भ्यहनत्‌ ततनत्रे बाणान्धकारं सहसा च चक्रे

su-saṃrabdhaḥ karṇa-śara-kṣata-tāḍe raṇe pārthaḥ kauravānū pratyagṛhṇāt | tadā karṇena bāṇaiḥ yasyāṅgāṅgaṃ kṣata-vikṣataṃ kṛtaṃ taṃ kuntīkumāram arjunaṃ raṇabhūmau atyanta-kupitaṃ śīghraṃ dhanuṣaḥ pratyāṃcaṃ namayitvā āropayāmāsa, karṇaprayuktān bāṇān chinna-bhinnān kṛtvā kauravān agrato gantum avārayat || jyāṃ cānumṛjya abhyahanat tatantre bāṇāndhakāraṃ sahasā ca cakre ||

Sañjaya sprach: Im Kampf entbrannte Arjuna—dessen Leib von Karṇas Pfeilen getroffen und zerfetzt war—in grimmiger Entschlossenheit. Rasch bog und spannte er seinen Bogen, zerschmetterte die von Karṇa geschossenen Schäfte und hielt die Kauravas vom Vorrücken ab. Dann wischte er die Sehne, schlug und schoss immer wieder mit dem gespannten Bogen und schuf im Nu eine Finsternis aus Pfeilen—eine überwältigende Gegen-Salve, die den Ansturm des Feindes zurückwarf.

सुसंरब्धःhighly enraged
सुसंरब्धः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुसंरब्ध
FormMasculine, Nominative, Singular
कर्ण-शर-क्षत-आटःone struck/wounded by Karna's arrows
कर्ण-शर-क्षत-आटः:
Karta
TypeAdjective
Rootकर्णशरक्षताट
FormMasculine, Nominative, Singular
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormNeuter, Locative, Singular
पार्थःArjuna (son of Pritha)
पार्थः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
कौरवान्the Kauravas
कौरवान्:
Karma
TypeNoun
Rootकौरव
FormMasculine, Accusative, Plural
प्रत्यगृह्णात्held back / restrained
प्रत्यगृह्णात्:
TypeVerb
Rootग्रह्
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
ज्यांbowstring
ज्यां:
Karma
TypeNoun
Rootज्या
FormFeminine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अनुमृज्यhaving drawn/adjusted (the bowstring)
अनुमृज्य:
TypeVerb
Rootअनु-मृज्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage)
अभ्यहनत्struck / smote
अभ्यहनत्:
TypeVerb
Rootअभि-हन्
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
ततन्त्रेon the stretched bow (on the bowstringed bow)
ततन्त्रे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootततन्त्र
FormNeuter, Locative, Singular
बाण-अन्धकारम्darkness (a cloud) of arrows
बाण-अन्धकारम्:
Karma
TypeNoun
Rootबाणान्धकार
FormMasculine, Accusative, Singular
सहसाsuddenly
सहसा:
TypeIndeclinable
Rootसहसा
and
:
TypeIndeclinable
Root
चक्रेmade / created
चक्रे:
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect, 3rd, Singular, Atmanepada

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna (Pārtha, Kuntīkumāra)
K
Karṇa
K
Kauravas
B
bow (dhanuṣ)
B
bowstring (pratyāṃcā/jyā)
A
arrows (bāṇa/śara)
B
battlefield (raṇa/raṇabhūmi)

Educational Q&A

The verse highlights kṣatriya steadfastness: even when wounded, Arjuna regains composure, strings his bow, and responds with disciplined force. Ethically, it underscores resilience and duty in crisis—meeting aggression without surrendering initiative.

After being badly struck by Karṇa’s arrows, Arjuna becomes intensely angry, quickly strings and draws his bow, breaks Karṇa’s incoming arrows, and halts the Kaurava advance by unleashing a dense, darkening volley of arrows.