Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

अध्याय ६० — कर्णस्य पाञ्चाल-सोमक-निग्रहः

Karna’s Suppression of the Panchala–Somaka Forces

तत: कर्णो महाराज पाण्डुसैन्यान्यशातयत्‌ । तूलराशिं समासाद्य यथा वायुर्महाबल:

tataḥ karṇo mahārāja pāṇḍusainyānyaśātayat | tūlarāśiṃ samāsādya yathā vāyur mahābalaḥ ||

Sañjaya sprach: Da begann Karṇa, o großer König, die Heere der Pāṇḍavas niederzumähen, wie ein gewaltiger Wind, der auf einen Haufen Baumwolle stößt, ihn zerstreut und vernichtet.

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय (तसिल्-प्रत्ययः)
कर्णःKarna
कर्णः:
Karta
TypeNoun
Rootकर्ण (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहाराज (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन, एकवचनम्
पाण्डु-सैन्यानिthe Pandu forces/armies
पाण्डु-सैन्यानि:
Karma
TypeNoun
Rootसैन्य (प्रातिपदिकम्)
Formनपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया, बहुवचनम्
अशातयत्destroyed, caused to be cut down
अशातयत्:
TypeVerb
Rootशातय् (धातुः; शत्/शात्-हिंसायाम्/क्षये; णिच्)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
तूल-राशिम्a heap of cotton/fluff
तूल-राशिम्:
Karma
TypeNoun
Rootराशि (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
समासाद्यhaving reached/approached
समासाद्य:
TypeIndeclinable
Rootसम्-आ-√सद् (धातुः) / समासाद्य (क्त्वान्त-अव्ययम्)
Formक्त्वान्त (अव्यय), पूर्वकालक्रिया
यथाas, just like
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
Formअव्यय
वायुःthe wind
वायुः:
Karta
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
महा-बलःvery strong, mighty
महा-बलः:
TypeAdjective
Rootबल (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
Karṇa
D
Dhṛtarāṣṭra
P
Pāṇḍava army
W
wind (vāyu)
H
heap of cotton (tūlarāśi)

Educational Q&A

The verse highlights how overwhelming force in war can render large formations powerless—like cotton before a gale—inviting reflection on the destructive speed of violence and the grave responsibility borne by warriors and rulers who set such forces in motion.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that Karṇa is fiercely attacking and decimating the Pāṇḍava forces, using a vivid simile: a powerful wind striking a heap of cotton.