Previous Verse
Next Verse

Shloka 43

शैनेयचरितम्

The Exploits of Śaineya/Sātyaki amid Encirclement

विन्दानुविन्दावावन्त्यौ विराट मत्स्यमार्च्छताम्‌ । प्राणांस्त्यक्त्वा महेष्वासौ मित्रार्थे भ्युद्यतायुधौ,अवन्तीके राजकुमार विन्द और अनुविन्दने मत्स्य-नरेश विराटपर आक्रमण किया। उन दोनों महाधनुर्धर वीरोंने प्राणोंका मोह छोड़कर अपने मित्र दुर्योधनके लिये हथियार उठाया था

sañjaya uvāca |

vindānuvindāv āvantyau virāṭa-matsyam ārcchatām |

prāṇāṁs tyaktvā maheṣvāsau mitrārthe bhyudyatāyudhau ||

Sañjaya sprach: Die Fürsten von Avanti, Vindā und Anuvindā, rückten gegen Virāṭa, den König der Matsyas, vor. Diese mächtigen Bogenschützen, ohne Sorge um das eigene Leben, erhoben die Waffen um ihres Freundes willen — Duryodhana — und zeigten, wie Treue im Krieg zu einem Entschluss verhärten kann, der Gefahr läuft, Umsicht und dharmische Selbstzucht zu überdecken.

विन्दानुविन्दौVind(a) and Anuvinda
विन्दानुविन्दौ:
Karta
TypeNoun
Rootविन्द + अनुविन्द (नामन्)
FormMasculine, Nominative, Dual
आवन्त्यौthe two (princes) of Avanti
आवन्त्यौ:
Karta
TypeAdjective
Rootआवन्त्य (आवन्त्य-देशीय)
FormMasculine, Nominative, Dual
विराटम्Virata
विराटम्:
Karma
TypeNoun
Rootविराट (नामन्)
FormMasculine, Accusative, Singular
मत्स्यम्the Matsya (kingdom/people)
मत्स्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootमत्स्य (जनपद/राज्य)
FormMasculine, Accusative, Singular
आर्च्छताम्they two attacked/approached
आर्च्छताम्:
TypeVerb
Rootऋच्छ् (गम्/प्राप्)
FormImperfect (Lan), Third, Dual
प्राणान्life-breaths, lives
प्राणान्:
Karma
TypeNoun
Rootप्राण
FormMasculine, Accusative, Plural
त्यक्त्वाhaving abandoned (having given up)
त्यक्त्वा:
TypeVerb
Rootत्यज्
FormAbsolutive (क्त्वा), Active
महेष्वासौthe two great bowmen
महेष्वासौ:
Karta
TypeNoun
Rootमहा + इष्वास (धनुर्धर)
FormMasculine, Nominative, Dual
मित्रार्थेfor a friend's sake
मित्रार्थे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमित्र + अर्थ
FormMasculine, Locative, Singular
अभ्युद्यतायुधौwith weapons raised, ready for battle
अभ्युद्यतायुधौ:
Karta
TypeAdjective
Rootअभि + उद् + यम् (उद्यत) + आयुध
FormMasculine, Nominative, Dual, Past passive participle used adjectivally (उद्यत)

संजय उवाच

S
Sañjaya
V
Vindā
A
Anuvindā
A
Avanti
V
Virāṭa
M
Matsya
D
Duryodhana