Adhyaya 43

Verse 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठके २ श्लोक मिलाकर कुल २४ श्लोक हैं।) ऑपन-आ प्रात | अर: त्रिचत्वारिशो<्ध्याय: पाण्डवोंके साथ जयद्रथका युद्ध और व्यूहद्वारको रोक रखना संजय उवाच यन्मां पृच्छसि राजेन्द्र सिन्धुराजस्य विक्रमम्‌ । शृणु तत्‌ सर्वमाख्यास्थे यथा पाण्डूनयोधयत्‌

Sañjaya sprach: „O Bester der Könige, da du mich nach der Tapferkeit Jayadrathas, des Herrn von Sindhu, fragst, so höre. Ich will dir alles berichten—wie er gegen die Pāṇḍavas kämpfte—damit der Verlauf jener Schlacht klar erkannt werde.“

Verse 2

तमूहुवाजिनो वश्या: सैन्धवा: साधुवाहिन: । विकुर्वाणा बृहन्तो5श्वा: श्वसनोपमरंहस:

Sañjaya sprach: „Jene großen, in Sindhu gezüchteten Pferde—wohl abgerichtet, den Zügeln gehorsam und vorzüglich im Befolgen des Befehls des Wagenlenkers—trugen ihn dahin. Mit wechselnden Gangarten und windgleicher Schnelligkeit brachten sie Jayadratha in das Gedränge des Krieges und zeigten, wie gezügelte Kraft, an den Willen eines Kriegers gespannt, zum entscheidenden Werkzeug wird.“

Verse 3

गन्धर्वनगराकारं विधिवत्कल्पितं रथम्‌ । तस्याभ्यशो भयत्‌ केतुर्वाराहो राजतो महान्‌

Sañjaya sprach: „Jener Wagen, vorschriftsgemäß gefertigt, glich einer himmlischen Stadt der Gandharvas. Dicht dabei erhob sich ein großes silbernes Feldzeichen mit dem Sinnbild eines Ebers und steigerte den Glanz des Wagens.“

Verse 4

श्वैतच्छत्रपताकाभि क्षामरव्यजनेन च । स बभौ राजलिजड्लैस्तैस्तारापतिरिवाम्बरे,श्वेत छत्र, पताका, चँवर और व्यजन--इन राजचिह्वोंसे वह आकाशकमें चन्द्रमाकी भाँति सुशोभित हो रहा था

Sañjaya sprach: Geschmückt mit einem weißen königlichen Schirm und Bannern und umgeben von blassfarbigen Chauris und Fächern—den Zeichen der Herrschaft—strahlte er wie der Herr der Sterne (der Mond) am Himmel.

Verse 5

मुक्तावज़मणिस्वर्णर्भूषितं तदयस्मयम्‌ । वरूथं विबभौ तस्य ज्योतिर्भि: खमिवावृतम्‌,उसके रथका मुक्ता, मणि, सुवर्ण तथा हीरोंसे विभूषित लोहमय आवरण नक्षत्रोंसे व्याप्त हुए आकाशके समान सुशोभित होता था

Sañjaya sprach: Die eiserne Schutzverkleidung (varūtha) seines Wagens, geschmückt mit Perlen, Diamanten, Edelsteinen und Gold, glänzte hell—wie der Himmel, von Sternenlichtern überzogen.

Verse 6

स विस्फार्य महच्चापं किरजन्निषुगणान्‌ बहून्‌ । तत्‌ खण्डं पूरयामास यद्‌ व्यदारयदार्जुनि:

Sañjaya sprach: Nachdem er seinen großen Bogen ganz ausgespannt und viele Pfeilgarben ausgeschüttet hatte, füllte er jene Lücke, die Arjuna aufgerissen hatte—er drängte den Angriff, damit der Durchbruch nicht bestehen blieb und die Schlachtordnung nicht wankte.

Verse 7

उसने अपना विशाल धनुष फैलाकर बहुत-से बाणसमूहोंकी वर्षा करते हुए व्यूहके उस भागको योद्धाओंद्वारा भर दिया, जिसे अभिमन्युने तोड़ डाला था ।।

Sañjaya sprach: Dann traf er Sātyaki mit drei Pfeilen, Vṛkodara (Bhīma) mit acht, Dhṛṣṭadyumna mit sechzig und Virāṭa mit zehn Geschossen. So gewann er durch einen wohlberechneten Pfeilhagel die Kontrolle über die Schlachtlinie gerade dort zurück, wo Abhimanyu zuvor die Formation zerschmettert hatte, und machte die Bresche zu einer erbittert umkämpften Front.

Verse 8

द्रुपदं पज्चभिस्ती3्ष्णै: सप्तभिश्न शिखण्डिनम्‌ | केकयान्‌ पज्चविंशत्या द्रौपदेयांस्त्रिभिस्त्रिभि:

Sañjaya sprach: Mit fünf scharfen Pfeilen traf er Drupada, mit sieben Śikhaṇḍin. Auch die Kekayas belegte er mit fünfundzwanzig Pfeilen, und die Söhne der Draupadī traf er mit je drei—und zeigte so die unerbittliche, methodische Präzision der Schlacht.

Verse 9

युधिष्टिरं तु सप्तत्या तत: शेषानपानुदत्‌ । इषुजालेन महता तदद्धभुतमिवाभवत्‌

Sañjaya sprach: Dann hielt er Yudhiṣṭhira mit siebzig Pfeilen in Schach; danach drängte er die Übrigen zurück. Unter diesem gewaltigen Pfeilnetz erschien die Szene beinahe wundersam—eine ehrfurchtgebietende Schau kriegerischer Macht inmitten der düsteren Notwendigkeiten des Krieges.

Verse 10

उसने सात्यकिको तीन, भीमसेनको आठ, धृष्टद्युम्नको साठ, विराटको दस, ट्रुपदको पाँच, शिखण्डीको सात, केकयराजकुमारोंको पचीस, द्रौपदीपुत्रोंकी तीन-तीन तथा युधिष्ठिरको सत्तर तीखे बाणोंद्वारा घायल कर दिया। तत्पश्चात्‌ बाणोंका बड़ा भारी जाल-सा बिछाकर उसने शेष सैनिकोंकों भी पीछे हटा दिया। यह एक अद्भुत-सी बात थी | ७-- ९ || अथास्य शितपीतेन भल्लेनादिश्य कार्मुकम्‌ चिच्छेद प्रहसन्‌ राजा धर्मपुत्र: प्रतापवान्‌,तब प्रतापी राजा धर्मपुत्र युधिष्ठिने एक तीखे और पानीदार भल्लके द्वारा उसके धनुषको काटनेकी घोषणा करके हँसते-हँसते काट डाला

Sañjaya sprach: Er traf Sātyaki mit drei scharfen Pfeilen, Bhīmasena mit acht, Dhṛṣṭadyumna mit sechzig, Virāṭa mit zehn, Drupada mit fünf, Śikhaṇḍin mit sieben, die Fürstensöhne von Kekaya mit fünfundzwanzig, jeden der Söhne Draupadīs mit je drei und Yudhiṣṭhira mit siebzig—und verwundete sie mit kecken, schneidenden Schäften. Dann, indem er einen gewaltigen, netzgleichen Pfeilhagel ausbreitete, zwang er selbst die übrigen Truppen zum Zurückweichen. Es war ein Anblick erstaunlicher Tüchtigkeit. Daraufhin kündete der tapfere König Dharmaputra (Yudhiṣṭhira) lachend sein Ziel an und hieb mit einem hell glänzenden, rasiermesserscharfen Bhalla den Bogen seines Gegners nieder.

Verse 11

अक्ष्णोनिमिषमात्रेण सो5न्यदादाय कार्मुकम्‌ | विव्याध दशभि: पार्थ तांश्षैवान्यांस्त्रिभिस्त्रिभि:

Sañjaya sprach: In der bloßen Zeit eines Augenblinzelns ergriff er einen anderen Bogen und durchbohrte Yudhiṣṭhira mit zehn Pfeilen, die übrigen Helden aber ebenso mit je drei.

Verse 12

तत्‌ तस्य लाघवं ज्ञात्वा भीमो भल्लैस्त्रिभिस्त्रिभि: | धनुर्ध्वजं च च्छत्र॑ च क्षितौ क्षिप्रमपातयत्‌

Sañjaya sprach: Als Bhīma die Schnelligkeit und Gewandtheit seines Gegners erkannte, traf er ihn rasch mit Bhalla-Pfeilen in Dreiersalven, hieb Bogen, Banner und Sonnenschirm nieder und ließ sie zu Boden fallen.

Verse 13

सोडन्यदादाय बलवान्‌ सज्यं कृत्वा च कार्मुकम्‌ । भीमस्यापातयत्‌ केतु धनुरश्चांश्ष मारिष,आर्य! तब उस बलवान वीरने दूसरा धनुष ले उसपर प्रत्यंचा चढ़ाकर भीमके धनुष, ध्वज और घोड़ोंको धराशायी कर दिया

Sañjaya sprach: Da nahm jener mächtige Krieger einen anderen Bogen, spannte ihn und brachte mit rascher Wucht Bhīmas Banner zu Fall, zerschmetterte seinen Bogen und streckte seine Pferde nieder.

Verse 14

स हताश्चादवप्लुत्य च्छिन्नधन्वा रथोत्तमात्‌ | सात्यकेराप्लुतो यान गिर्यग्रमिव केसरी,धनुष कट जानेपर अपने अश्वहीन उत्तम रथसे कूदकर भीमसेन सात्यकिके रथपर जा बैठे, मानो कोई सिंह पर्वतके शिखरपर जा चढ़ा हो

Sañjaya sprach: Obgleich im Herzen niedergeschlagen und seines Bogens beraubt, sprang er von seinem vortrefflichen Streitwagen herab und setzte mit einem Satz auf Sātyakis Gefährt über—wie ein Löwe, der den Gipfel eines Berges erklimmt. Das Bild unterstreicht die Weigerung des Kriegers, in der Krise nachzugeben: Er wählt rasche Zuflucht und erneutes Eingreifen statt Zusammenbruch oder Verzweiflung.

Verse 15

ततस्त्वदीया: संहृष्टा: साधु साध्विति वादिन: । सिन्धुराजस्य तत्‌ कर्म प्रेक्ष्याश्रद्धेयमद्भुतम्‌

Sañjaya sprach: Da riefen deine Truppen, von Freude erfüllt: „Wohlgetan! Wohlgetan!“—denn sie hatten die Tat des Sindhu-Königs gesehen, wunderbar und fast unglaubhaft. In der moralischen Atmosphäre des Epos hebt der Vers hervor, wie sichtbare Kriegstüchtigkeit rasch Beifall gewinnt, auch wenn die tiefere Rechtmäßigkeit der Tat noch nicht erwogen ist.

Verse 16

संक्रुद्धान्‌ पाण्डवानेको यद्‌ दधारास्त्रतेजसा । तत्‌ तस्य कर्म भूतानि सर्वाण्येवाभ्यपूजयन्‌

Sañjaya sprach: Als Jayadratha, ganz allein, die erzürnten Pāṇḍavas durch die flammende Macht seiner Waffen aufhielt, begannen alle Wesen diese Tat zu preisen. Mitten im Krieg wird eine Tapferkeit, die viele durch Kampfkunst zurückhält, zum Gegenstand öffentlichen Lobes—auch wenn dieses Lob von der tieferen Frage getrennt sein kann, ob die Sache, der man dient, gerecht ist.

Verse 17

सौभद्रेण हतै: पूर्व सोत्तरायोधिभिर्दिपै: । पाण्डूनां दर्शित: पन्था: सैन्धवेन निवारित:

Sañjaya sprach: Zuvor hatten die von Saubhadra (Abhimanyu) erschlagenen Elefanten—mitsamt ihren Treibern—den Pāṇḍavas einen Durchlass sichtbar gemacht, einen Weg, der sich durch das Gedränge der Schlacht öffnete. Doch eben diese Route wurde erneut vom Sindhu-Prinzen (Jayadratha) versperrt, der sich ihrem Vorrücken als Hindernis entgegenstellte.

Verse 18

सुभद्राकुमार अभिमन्युने पहले गजारोहियोंसहित बहुत-से गजराजोंको मारकर व्यूहमें प्रवेश करनेके लिये जो पाण्डवोंको मार्ग दिखा दिया था, उसे जयद्रथने बंद कर दिया ।।

Sañjaya sprach: Abhimanyu, der Sohn Subhadrās, hatte zuvor viele Elefantenkönige samt ihren Treibern erschlagen und den Pāṇḍavas den Weg gezeigt, in das vyūha (die Schlachtordnung) einzudringen; doch Jayadratha verschloss diesen Zugang. Jene Tapferen—Matsyas, Pañcālas, Kekayas und die Pāṇḍavas—bemühten sich immer wieder, die Ordnung anzugreifen und voranzudringen; aber dem Sindhu-König (Jayadratha) gegenüber konnten sie weder standhalten noch einen Durchbruch erzwingen. Die Szene macht deutlich, wie ein einziger entschlossener Verteidiger an einem entscheidenden Engpass selbst gerechte Entschlossenheit vereiteln kann, wenn Strategie und Umstände sich dagegen wenden.

Verse 19

यो यो हि यतते भेत्तुं द्रोणानीकं तवाहितः । त॑ तमेव वर प्राप्य सैन्धव: प्रत्यवारयत्‌

Sañjaya sprach: Wer immer von deinen Feinden danach strebte, Droṇas Schlachtordnung zu durchbrechen, zu dem eilte Jayadratha, der Herr von Sindhu, gerade zu diesem vorzüglichsten Krieger und wies ihn zurück, indem er ihm den Durchgang verwehrte.

Verse 42

इस प्रकार श्रीमह्ाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत अभिमन्युवधपर्वमें जयद्रथयुद्धविषयक बयालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

So endet das zweiundvierzigste Kapitel über den Kampf mit Jayadratha, innerhalb des Abschnitts über die Tötung Abhimanyus, im Droṇa-Parva des Śrī Mahābhārata.

Verse 43

इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि अभिमन्युवधपर्वणि जयद्रथयुद्धे त्रिचत्वारिंशो 5 ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत अभिमन्युवधपर्वरमें जयद्रथका युद्धविषयक तैतालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

Sañjaya sprach: So endet im Śrī Mahābhārata, im Droṇa-Parva, im Unterabschnitt über die Tötung Abhimanyus, das dreiundvierzigste Kapitel, das den Kampf mit Jayadratha schildert.