Previous Verse
Next Verse

Shloka 38

उमापतिं विरूपाक्ष॑ दक्षयज्ञनिबर्हणम्‌ । प्रजानां पतिमव्यग्रं भूतानां पतिमव्ययम्‌

umāpatiṃ virūpākṣaṃ dakṣayajñanibarhaṇam | prajānāṃ patim avyagraṃ bhūtānāṃ patim avyayam ||

Vyāsa sprach: „(Ich schaute/ich erinnere) den Herrn der Umā—Virūpākṣa—der Dakṣas Opfer vernichtete; den unerschütterten Souverän der Geschöpfe; den unvergänglichen Herrn aller Wesen.“

उमापतिम्Umā's lord (Śiva)
उमापतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootउमा-पति
FormMasculine, Accusative, Singular
विरूपाक्षम्the odd-/three-eyed one (Śiva)
विरूपाक्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootविरूप-अक्ष
FormMasculine, Accusative, Singular
दक्षयज्ञनिबर्हणम्the destroyer of Dakṣa's sacrifice
दक्षयज्ञनिबर्हणम्:
Karma
TypeNoun
Rootदक्ष-यज्ञ-निबर्हण
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रजानाम्of creatures/subjects
प्रजानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्रजा
FormFeminine, Genitive, Plural
पतिम्lord
पतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootपति
FormMasculine, Accusative, Singular
अव्यग्रम्unagitated, undistracted
अव्यग्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअव्यग्र
FormMasculine, Accusative, Singular
भूतानाम्of beings
भूतानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभूत
FormNeuter, Genitive, Plural
पतिम्lord
पतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootपति
FormMasculine, Accusative, Singular
अव्ययम्imperishable, undecaying
अव्ययम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअव्यय
FormMasculine, Accusative, Singular

व्यास उवाच

V
Vyāsa
U
Umā (Pārvatī)
Ś
Śiva (Umāpati, Virūpākṣa)
D
Dakṣa
D
Dakṣa’s yajña (sacrifice)

Educational Q&A

True dharma is not mere ritual display; when sacrifice is driven by arrogance and exclusion, it becomes adharma. Śiva is portrayed as the imperishable, calm lord who corrects such distortion and re-establishes moral and cosmic balance.

Vyāsa describes Śiva through well-known epithets: Umā’s consort, Virūpākṣa, and the one who overthrew Dakṣa’s yajña. The verse functions as a reverential identification of Śiva’s supremacy and his role as guardian of beings and order.