Shloka 68
यं पश्यन्ति ब्राह्मणा: साधुवृत्ता: क्षीणे पापे मनसा वीतशोका: । त॑ निष्पतन्तं तपसा धर्ममीड्यं तदभकक्त्या वै विश्वरूप॑ ददर्श | दृष्टवा चैनं वाड्मनोबुद्धिदेहै: संह्ृष्टात्मा मुमुदे वासुदेव:,जिन्होंने मनसे शोक-संतापको सर्वथा दूर कर दिया है, वे सदाचारी ब्राह्मण पापोंका क्षय हो जानेपर जिनका दर्शन कर पाते हैं, यह सम्पूर्ण विश्व जिनका स्वरूप है, जो साक्षात् धर्म तथा स्तवन करनेयोग्य परमेश्वर हैं, वे ही महेश्वर वहाँ उनकी तपस्या और भक्तिके प्रभावसे प्रकट हो गये तथा तपस्वी नारायणने उनका दर्शन किया। उनका दर्शन करके मन, वाणी, बुद्धि और शरीरके साथ ही उनकी अन्तरात्मा हर्षसे खिल उठी। उन भगवान् वासुदेवने बड़े आनन्दका अनुभव किया
yaṁ paśyanti brāhmaṇāḥ sādhuvṛttāḥ kṣīṇe pāpe manasā vītaśokāḥ | taṁ niṣpatantaṁ tapasā dharmam īḍyaṁ tad-bhaktyā vai viśvarūpaṁ dadarśa | dṛṣṭvā cainaṁ vāṅ-manobuddhi-dehaiḥ saṁhṛṣṭātmā mumude vāsudevaḥ |
Vyāsa sprach: Die Brahmanen von rechtschaffenem Wandel — deren Sünden erschöpft sind und deren Geist frei von Kummer ist — schauen Ihn. Jener preiswürdige Herr, Dharma selbst, dessen Gestalt das ganze Universum ist, offenbarte sich dort durch die Kraft von Askese und Hingabe; und der Asket Nārāyaṇa erblickte diese Viśvarūpa. Als er Ihn sah, erblühte Vāsudevas innerstes Selbst vor Freude — mitsamt Rede, Geist, Verstand und Leib — und er erfuhr tiefes Entzücken.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Divine vision is portrayed as the fruit of inner purification: when sin is exhausted and grief is stilled, and when austerity is joined with devotion, the Lord—praised as Dharma itself and as the universal form—becomes directly knowable. The ethical emphasis is that right conduct, self-discipline, and bhakti transform the whole person.
Vyāsa describes a theophany: the Lord in universal form manifests through the power of tapas and bhakti, and the ascetic Nārāyaṇa beholds Him. Upon seeing this manifestation, Vāsudeva experiences complete, embodied joy—his speech, mind, intellect, body, and inner self all become suffused with exhilaration.