Shloka 93
तोरणप्रतिमं शुभ्र॑ किरीटं मूर्थ्यशोभत । वह अपनी छातीपर सुवर्णमय निष्क (पदक) पहनकर अग्निकी माला धारण किये पर्वतके समान प्रतीत होता था। उसके मस्तकपर सोनेका बना हुआ विचित्र उज्ज्वल मुकुट तोरणके समान सुशोभित हो रहा था। उस मुकुटकी विविध अंगोंसे बड़ी शोभा हो रही थी,तल॑ तलेन संहत्य संदश्य दशनच्छदम् । रथमास्थाय च पुनर्मायया निर्मितं तदा उसने उस समय हाथसे हाथ मलकर, दाँतोंसे ओठ चबाकर, पुनः हाथी-जैसे बलवान् एवं पिशाचोंके-से मुखवाले प्रखर गधोंसे जुते हुए मायानिर्मित रथपर बैठकर अपने सारथिसे कहा--“तुम मुझे सूतपुत्र कर्णके पास ले चलो”
sañjaya uvāca | toraṇapratimaṃ śubhraṃ kirīṭaṃ mūrdhny aśobhata | talatalena saṃhatya saṃdaśya daśanacchadam | ratham āsthāya ca punar māyayā nirmitaṃ tadā |
Sañjaya sprach: Auf seinem Haupt glänzte eine helle, strahlend weiße Krone, einem toraṇa, einem feierlichen Torbogen, gleich. Dann rieb er die Handflächen aneinander und biss sich in angespannter Entschlossenheit auf die Lippe; darauf bestieg er erneut einen durch Illusion geschaffenen Wagen. Von dort befahl er seinem Lenker: „Bring mich zu Karṇa, dem Sohn des Wagenlenkers.“
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how outward splendor and martial display can accompany inner agitation and morally fraught intent; in war, psychological impulses like anger and calculation often drive actions, and māyā (deceptive means) becomes a tool that further darkens ethical clarity.
Sañjaya describes a warrior whose radiant crown shines like a toraṇa; he shows tense determination (rubbing palms, biting the lip), mounts an illusory chariot, and orders his charioteer to take him to Karṇa (called sūtaputra).