Shloka 306
उपायैः पूर्ववधकथनम् / Strategic Justifications for Prior Eliminations
समावृण्वन् दिश: सर्वा महेन्द्राशनिनि:स्वन: । थोड़ी देरमें वहाँ रोंगटे खड़े कर देनेवाला अत्यन्त भयंकर महान् शब्द गूँज उठा। ऐसा जान पड़ता था देवराज इन्द्रके वज्रकी गड़गड़ाहट फैल गयी हो। वह शब्द वहाँ सारी दिशाओंमें छा गया था
samāvṛṇvan diśaḥ sarvā mahendrāśaniniḥsvanaḥ | tatra kṣaṇena romaharṣaṇaḥ atyanta-bhayaṅkaraḥ mahān śabdo gūñja utthitaḥ | devarāja indrasya vajra-garjanā vyāptā iva pratīyate | sa śabdas tatra sarvāsu dikṣu channaḥ ||
Sañjaya sprach: Dort erhob sich ein gewaltiger Laut, der sich in alle Richtungen ausbreitete—haarsträubend und überaus furchterregend. Es war, als sei der Donner von Indras Vajra losgebrochen und habe den Himmel erfüllt. Dieses Dröhnen bedeckte das ganze Feld und überwältigte alle Himmelsrichtungen mit seinem schrecklichen Widerhall.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores how war’s violence can feel cosmic and overwhelming: human conflict, when it reaches its peak, is portrayed through divine imagery (Indra’s thunder) to convey the moral gravity and the dread that accompanies adharma-driven destruction.
Sañjaya describes a sudden, immense, terrifying roar that spreads in all directions on the battlefield, likening it to the thunder of Indra’s vajra—an auditory omen intensifying the sense of impending catastrophe.