Shloka 116
धृतराष्ट्र–संजय संवादः: कर्ण–घटोत्कचयोर्निशायुद्धवर्णनम्
Dhṛtarāṣṭra–Sañjaya Dialogue: Description of the Night Engagement of Karṇa and Ghaṭotkaca
अधर्मस्त्वेष सुमहाननार्यचरितं च तत् । 'परंतु तूने रणभूमिमें युद्धपरायण महाबली भीमसेनको दैवेच्छासे किसी प्रकार रथहीन करके जो उनके प्रति कठोर बातें कही थीं, यह तेरा महान् अधर्म है। नीच मनुष्य वैसा कार्य करते हैं
adharmas tveṣa sumahān anārya-caritaṃ ca tat |
Sañjaya sprach: „Dies ist eine sehr große Tat des Adharma—ein Verhalten, das der Edlen unwürdig ist. Denn durch die Wendung des Schicksals hast du den mächtigen Bhīmasena, stets dem Kampf zugewandt, irgendwie ohne Wagen zurückgelassen und ihn danach mit harten Worten bedacht. Solches Tun gehört den Niedriggesinnten.“
संजय उवाच
Educational Q&A
Even in war, exploiting an opponent’s misfortune (being made chariotless by fate) and then insulting him is condemned as adharma and ‘anārya’ conduct; righteousness includes restraint and honor toward a fallen or disadvantaged foe.
Sañjaya criticizes a warrior’s behavior: after Bhīmasena is rendered without a chariot due to circumstances beyond his control, the other party speaks cruelly to him. Sañjaya frames this as a serious moral failing and ignoble behavior.