Previous Verse
Next Verse

Shloka 68

धृष्टद्युम्नस्य द्रोणाभिमुख्यं तथा सात्यकि-कर्ण-समागमः

Dhṛṣṭadyumna’s advance toward Droṇa and the Sātyaki–Karṇa confrontation

सर्वकालं मनुष्येण व्यवसायवता सदा । पीडाकरममित्राणां यत्‌ स्यात्‌ कर्तव्यमेव तत्‌,महर्षि वाल्मीकिने पूर्वकालमें ही इस भूतलपर एक श्लोकका गान किया है। जिसका भावार्थ इस प्रकार है--“वानर! तुम जो यह कहते हो कि स्त्रियोंका वध नहीं करना चाहिये, उसके उत्तरमें मेरा यह कहना है कि उद्योगी मनुष्यके लिये सदा सब समय वह कार्य करने ही योग्य माना गया है, जो शत्रुओंको पीड़ा देनेवाला हो”

sarvakālaṃ manuṣyeṇa vyavasāyavatā sadā | pīḍākaraṃ amitrāṇāṃ yat syāt kartavyam eva tat ||

Sañjaya sprach: „Zu jeder Zeit gilt für den Menschen von festem Entschluss und Tatkraft: Nur jene Handlung ist zu tun, die den Feinden Bedrängnis bringt.“

सर्वकालम्at all times
सर्वकालम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्वकाल
FormMasculine, Accusative, Singular
मनुष्येणby a man
मनुष्येण:
Karana
TypeNoun
Rootमनुष्य
FormMasculine, Instrumental, Singular
व्यवसायवताby an industrious/enterprising (man)
व्यवसायवता:
Karana
TypeAdjective
Rootव्यवसायवत्
FormMasculine, Instrumental, Singular
सदाalways
सदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसदा
पीडाकरम्pain-causing
पीडाकरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपीडाकर
FormNeuter, Accusative, Singular
अमित्राणाम्of enemies / to enemies
अमित्राणाम्:
Sampradana
TypeNoun
Rootअमित्र
FormMasculine, Genitive, Plural
यत्whatever (that which)
यत्:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative, Singular
स्यात्may be / should be
स्यात्:
TypeVerb
Rootअस्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular
कर्तव्यम्to be done / obligatory
कर्तव्यम्:
Karta
TypeAdjective
Rootकर्तव्य
FormNeuter, Nominative, Singular
एवindeed / only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
तत्that
तत्:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
M
Mahārṣi Vālmīki