Shloka 67
दुर्योधन-कर्ण-संवादः
Duryodhana–Karna Dialogue on Vyūha-bheda and Daiva
इससे क्षत्रियोंका मर्दन करनेवाले द्रोणाचार्य अत्यन्त कुपित हो उठे और अत्यन्त वेगशाली तथा प्रकाशमान दूसरा धनुष हाथमें लेकर उन्होंने एक तीखा बाण अपने धनुषपर रखा, जो शत्रुसेनाका विनाश करनेवाला था। बलवान् आचार्यने कानतक धनुषको खींचकर उस बाणको छोड़ दिया। वह बाण क्षत्रधर्माका वध करके धरतीमें समा गया ।। ६४-- ६६ || स भिन्नहृदयो वाहान्न्यपतन्मेदिनीतले । ततः सैन्यान्यकम्पन्त धृष्टद्युम्नसुते हते,क्षत्रधर्मा हृदय विदीर्ण हो जानेके कारण रथसे पृथ्वीपर गिर पड़ा। इस प्रकार धृष्टद्युम्नकुमारके मारे जानेपर सारी सेनाएँ भयसे काँपने लगीं
sa bhinnahṛdayo vāhān nyapatad medinītale | tataḥ sainyāny akampanta dhṛṣṭadyumnasute hate ||
Sañjaya sprach: Mit gespaltenem Herzen stürzte er vom Wagen auf die Erde. Als der Sohn Dhṛṣṭadyumnas erschlagen wurde, erbebten die Heere vor Furcht—ein unheilvolles Zeichen dafür, wie ein einziger Tod die Kampfmoral einer ganzen Schar erschüttern und die ethische Finsternis des Krieges vertiefen kann.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how violence in war produces cascading ethical and psychological consequences: a single death does not remain private but destabilizes the collective, revealing the fragility of courage and the heavy karmic weight carried by warriors and commanders.
After being struck and fatally wounded, the warrior’s heart is described as split, and he falls from his chariot to the ground. With the killing of Dhṛṣṭadyumna’s son, the surrounding armies begin to tremble, indicating panic and a sudden collapse of confidence.