Shloka 31
Droṇa’s Rebuke to Duryodhana after Jayadratha’s Fall (द्रोणेन दुर्योधनं प्रति प्रत्युक्तिः)
नलिनी द्विरदेनेव समन्तात् प्रतिलोडिता । दुर्योधनने समरांगणमें पाण्डव-सेनाको सब ओरसे उसी प्रकार मथ डाला, जैसे हाथी कमलोंसे भरे हुए किसी पोखरेको || ३० ई ।। ततस्तां प्रहितां सेनां दृष्टवा पुत्रेण ते नृप
nalinī dviradeneva samantāt pratiloditā | duryodhanena samarāṅgaṇe pāṇḍava-senāṃ sabhāraḥ sarvataḥ tathā mathitā yathā hastī kamalaiḥ pūrṇaṃ kaṃcit saraḥ ||
Sañjaya sprach: Auf dem Schlachtfeld wühlte Duryodhana das Heer der Pāṇḍavas von allen Seiten auf und zerstreute es, wie ein Elefant, der in einen lotosgefüllten Teich tritt und das Wasser ringsum aufrührt. Das Bild betont den brutalen Schwung des Krieges: Disziplinierte Reihen werden zu Wirrwarr, wenn Stolz und Siegesgier sie treiben statt Zügelung und Dharma.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how unchecked force and ambition in war turn ordered communities into turmoil; it implicitly contrasts mere martial power with the restraint and responsibility demanded by dharma.
Sañjaya describes Duryodhana’s assault: he drives into the Pāṇḍava ranks and throws them into confusion on all sides, compared to an elephant roiling a lotus-pond.