Shloka 456
अर्जुनस्य गुरुधर्मविलापः तथा शैनेयकर्णयोर्युद्धारम्भः | Arjuna’s Lament on Guru-Dharma and the Opening of the Sātyaki–Karṇa Duel
अवाकिरच्छरैस्तीक्ष्ण रुक्मपुड्खै: शिलाशितै: । भारत! आपकी सेनाको भागती देख सात्यकिने सानपर चढ़ाकर तेज किये हुए सुवर्णमय पंखवाले तीखे बाणोंकी वर्षा आरम्भ कर दी
sañjaya uvāca |
avākirac charais tīkṣṇai rukmapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥ |
Sañjaya sprach: Als er sah, wie dein Heer in die Flucht geriet, begann Sātyaki einen wilden Pfeilhagel—scharf, am Stein geschliffen und mit goldenen Federn versehen—um die Flucht zu hemmen und die Schlacht voranzutreiben. Die Szene zeigt, wie im Krieg Entschlossenheit und Können eines Feldherrn zusammenbrechende Reihen zu festigen vermögen, auch wenn die Gewalt der Mittel unübersehbar bleibt.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights battlefield leadership: when troops falter, a steadfast warrior acts decisively to restore momentum. Ethically, it reflects the Mahābhārata’s tension between necessary martial duty (kṣatriya-dharma) and the harsh reality of violence used to enforce order in war.
Sanjaya reports that Sātyaki, noticing the opposing army fleeing, unleashes a rapid volley of sharp, stone-whetted arrows with golden fletchings—an aggressive countermeasure meant to check the retreat and dominate the field.