Shloka 13
भीमसेन-द्रोण-संग्रामः
Bhīmasena and Droṇa: Containment, Advance, and Recognition
Devanagari script
तामाशां विफलीकृत्य संतीर्णो तौ परंतपौ । द्रोणानीक॑ महाराज भोजानीकं च दुस्तरम्,महाराज! शत्रुओंको संताप देनेवाले वे दोनों वीर श्रीकृष्ण और अर्जुन लोगोंकी उस आशाको विफल करके द्रोणाचार्य तथा कृतवर्माकी दुस्तर सेनाको लाँघ गये
Transliteration
tām āśāṁ viphalīkṛtya saṁtīrṇau tau parantapau | droṇānīkaṁ mahārāja bhojānīkaṁ ca dustaram ||
Translation
Sañjaya sprach: „O König, jene beiden Feindversenger—Kṛṣṇa und Arjuna—machten die Hoffnung des Gegners zunichte und bahnten sich mit Gewalt den Weg, indem sie die gewaltige Schlachtordnung Droṇas und auch das schwer zu durchdringende Bhoja-Kontingent überschritten.“
Word by Word
ताम्that (her/that) (object)
ताम्:
Karma
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्री, द्वितीया, एकवचन
आशाम्hope, expectation
आशाम्:
Karma
TypeNoun
Rootआशा
Formस्त्री, द्वितीया, एकवचन
विफलीकृत्यhaving made futile, having frustrated
विफलीकृत्य:
TypeVerb
Rootविफलीकृ (धातु: कृ + वि + फली; कृदन्त)
Formक्त्वा (अव्यय-भाव)
संतीर्णःhaving crossed over / crossed
संतीर्णः:
TypeVerb
Rootसं-तॄ (क्त-प्रत्यय; संतीर्ण)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
तौthose two
तौ:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं, प्रथमा, द्विवचन
परंतपौscorchers of foes
परंतपौ:
Karta
TypeAdjective
Rootपरंतप (प्रातिपदिक)
Formपुं, प्रथमा, द्विवचन
द्रोण-अनीकम्Drona's army/formation
द्रोण-अनीकम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रोण + अनीक
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहाराज
Formपुं, सम्बोधन, एकवचन
भोज-अनीकम्the Bhoja army/formation
भोज-अनीकम्:
Karma
TypeNoun
Rootभोज + अनीक
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
दुस्तरम्hard to cross, formidable
दुस्तरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदुस्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaD
Dhṛtarāṣṭra (implied by 'mahārāja')Ś
Śrī KṛṣṇaA
ArjunaD
DroṇācāryaB
Bhoja army/contingentD
Droṇa’s battle-array (Droṇānīka)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes