Shloka 42
Droṇa–Arjuna Yuddha; Trigarta-Āvaraṇa; Bhīmasena Gajānīka-bheda
Droṇa and Arjuna Engage; Trigarta Containment; Bhīma Breaks the Elephant Corps
तमेक॑ कुण्जरं क्रुद्धा: समन्तात् पर्यवारयन् | आर्य! केकयराजकुमार, अभिमन्यु, द्रौपदीके पाँचों पुत्र, शूरवीर दशार्णराज, क्षत्रदेव, चेदिराज धृष्टकेतु तथा चित्रकेतु--ये सभी महाबली वीर रोषावेषमें भरकर अपने उत्तम दिव्यास्त्रोंका प्रदर्शन करते हुए उस एकमात्र हाथीको क्रोधपूर्वक चारों ओरसे घेरकर खड़े हो गये || ४०-४१ ह || स विद्धो बहुभिर्बाणव्यरोचत महाद्विप:
sañjaya uvāca |
tam ekaṁ kuñjaraṁ kruddhāḥ samantāt paryavārayan |
āryaḥ kekayarāja-kumāraḥ, abhimanyuḥ, draupadīke pañca putrāḥ, śūravīraḥ daśārṇa-rājā, kṣatradevaḥ, cedirājaḥ dhṛṣṭaketuḥ tathā citraketuḥ—ete sarve mahābalā vīrā roṣāveśaṁ bharitāḥ sva-uttama-divyāstrāṇāṁ pradarśanaṁ kurvāṇāḥ taṁ ekamātraṁ hastinaṁ krodhapūrvakaṁ caturdiśaṁ paritaḥ paryavārayan ||
sa viddho bahubhir bāṇair vyarocat mahādvipaḥ ||
Sañjaya sprach: Von Zorn erfüllt umringten sie jenen einen Elefanten von allen Seiten. Der edle Prinz von Kekaya, Abhimanyu, die fünf Söhne der Draupadī, der heldenhafte König von Daśārṇa, Kṣatradeva, der Cedi-König Dhṛṣṭaketu und Citraketu—alle diese mächtigen Krieger, von Grimm durchglüht und ihre besten göttlichen Waffen vorzeigend—standen, ihn in allen Himmelsrichtungen umschließend. Von vielen Pfeilen durchbohrt, leuchtete der gewaltige Elefant dennoch hervor—seine furchterregende Gegenwart blieb selbst in Wunden ungeschmälert.
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the Kṣatriya ethos of coordinated courage and resolve in battle, while also implicitly warning that roṣa (wrath) can drive action; true martial excellence is not only power and weapons, but disciplined purpose amid intense emotion.
Sañjaya describes a battlefield moment where several named warriors, inflamed with anger and showcasing their divine missiles, encircle a single war-elephant from all sides; though struck by many arrows, the great elephant remains visually formidable.