Shloka 62
गौरुडव्यूह-रचना तथा अर्धचन्द्र-प्रत्यव्यूह
Garuḍa Array and the Ardhacandra Counter-Formation
भीष्म: शान्तनव: शूरस्तथा सत्यं ब्रवीमि वः । तब दुर्योधनने क्रोधपूर्वक अपनी सेनाको आदेश दिया--“वीरो! सावधान होकर सब ओरसे भीष्मकी रक्षा करते हुए उन्हें घेरकर खड़े हो जाओ। कहीं ऐसा न हो कि ये हमारे देखते-देखते श्वेतके हाथों मारे जायँ। मैं तुमलोगोंको सत्य कहता हूँ कि शान्तनुनन्दन भीष्म महान् शूरवीर हैं" || ६०-६१ ह ।। राज्ञस्तु वचन श्रुत्वा त्वरमाणा महारथा:
sañjaya uvāca | bhīṣmaḥ śāntanavaḥ śūras tathā satyaṃ bravīmi vaḥ | tataḥ duryodhanena krodhapūrvakaṃ svāṃ senām ājñāpayām āsa—“vīrāḥ! sāvadhānāḥ sarvataḥ bhīṣmasya rakṣāṃ kurvantaḥ taṃ parivārya tiṣṭhata | mā bhūd eṣa asmākaṃ paśyatāṃ paśyatāṃ śvetasya hastena hataḥ | satyaṃ vaḥ bravīmi—śāntanunandano bhīṣmo mahān śūravīraḥ” || rājñas tu vacanaṃ śrutvā tvaramāṇā mahārathāḥ ||
Sañjaya sprach: „Bhīṣma, der tapfere Sohn Śantanus—dies sage ich euch in Wahrheit.“ Da erteilte Duryodhana, vom Zorn ergriffen, seinem Heer den Befehl: „Helden, seid auf der Hut! Schützt Bhīṣma von allen Seiten und steht ihn umringend im Kreis. Es darf nicht geschehen, dass er vor unseren Augen durch Śveta fällt. Wahrlich, ich sage euch: Bhīṣma, Śantanus Sohn, ist ein großer Krieger.“ Als sie das Wort des Königs hörten, eilten die großen Wagenkämpfer zur Tat.
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights kshatriya ethics in wartime: protecting a revered elder and commander is treated as a collective duty, and leadership relies on truthful appraisal of merit (satya) even amid anger and fear of disgrace.
Sanjaya reports that Duryodhana, alarmed and angered by the threat posed by Shveta, orders his warriors to surround and protect Bhishma from all sides so that Bhishma is not slain before their eyes; the elite chariot-fighters then rush to carry out the command.