Shloka 7
Arjuna–Bhīṣma Strategic Engagement and Mutual Arrow-Interdiction (भीष्मार्जुनसमागमः)
नरेन्द्रनागाश्वरथाकुलाना- मभ्यागतानामशिवे मुहूर्ते । बभूव घोषस्तुमुल श्चमूनां वातोद्भुतानामिव सागराणाम्,राजाओं, हाथियों, घोड़ों तथा रथोंसे भरी हुई उभय पक्षकी सेनाएँ उस अमंगलमय मुहूर्तमें जब एक-दूसरेके सम्मुख और समीप आयीं, उस समय वायुसे उद्वेलित समुद्रोंकी भाँति उनका भयंकर कोलाहल सब ओर गूँजने लगा
sañjaya uvāca
narendranāgāśvarathākulānām abhyāgatānām aśive muhūrte |
babhūva ghoṣas tumulaś camūnām vātodbhutānām iva sāgarāṇām ||
Sañjaya sprach: Als die Heere beider Seiten—gedrängt voll Könige, Elefanten, Pferde und Streitwagen—in jener unheilvollen Stunde einander gegenübertraten und nahe herankamen, erhob sich aus den Scharen ein schrecklicher, anschwellender Lärm, wie Meere, die der Wind aufwühlt. Der Vers rahmt den Zusammenstoß nicht als Ruhm, sondern als unheilvolle Brandung kollektiver Macht und deutet die ethische Finsternis eines brudermörderischen Krieges an.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ominous moral atmosphere of war: when forces driven by power and rivalry converge, the result is a terrifying, impersonal tumult—suggesting that adharma manifests not only in actions but also in the very ‘omens’ and mood surrounding them.
As the two armies at Kurukṣetra draw close—packed with kings, elephants, horses, and chariots—an immense, frightening roar rises from the troops, compared to wind-churned oceans, marking the immediate prelude to battle.