Shloka 71
सर्वथा त्वां समासाद्य नाक्ष॒र्यमिति मे मतिः । “केशव! आप समरभूमिमें सदा जिनकी रक्षा करते हैं और नित्यप्रति जिनके हितमें तत्पर रहते हैं, उनकी विजय हो तो यह कोई आश्वर्यकी बात नहीं है। आपकी शरण लेनेपर सर्वथा विजयकी प्राप्ति कोई आश्रलर्यकी बात नहीं है, ऐसा मेरा निश्चय है” ।। एवमुक्त: प्रत्युवाच स्मयमानो जनार्दन: | तवैवैतद् युक्तरूपं वचन पार्थिवोत्तम,युधिष्ठिरके ऐसा कहनेपर जनार्दन श्रीकृष्णने मुसकराते हुए कहा--“नृपश्रेष्ठी] आपका कथन सर्वथा युक्तिसंगत है”
sañjaya uvāca | sarvathā tvāṃ samāsādya nāścaryam iti me matiḥ | evam uktaḥ pratyuvāca smayamāno janārdanaḥ | tavaivaitad yuktarūpaṃ vacanaṃ pārthivottama |
Sañjaya sagte: „Hat man in jeder Hinsicht Zuflucht bei dir genommen, so ist daran nichts Verwunderliches—das ist meine feste Überzeugung. Wenn du, o Keśava, jemanden auf dem Schlachtfeld beständig schützt und stets auf sein Wohl bedacht bist, kann sein Sieg nicht überraschen. Wer deinen Schutz ganz gesucht hat, für den ist Erfolg nichts Erstaunliches.“ Als dies gesagt war, erwiderte Janārdana Kṛṣṇa lächelnd: „O Bester der Könige, deine Aussage ist völlig stimmig und vernünftig.“
संजय उवाच
Educational Q&A
Victory is portrayed as a natural consequence of divine guardianship and wholehearted refuge: when Krishna protects and seeks the welfare of someone, their success is not ‘miraculous’ but fitting. Ethically, the verse emphasizes trust in righteous support and the legitimacy of confidence grounded in dharma and proper reliance, rather than arrogance.
Sanjaya reports a statement asserting that success is unsurprising for those protected by Krishna. In response, Krishna (Janardana) smiles and affirms that the king’s remark is appropriate and reasonable, reinforcing the idea that the outcome aligns with the moral and protective order at work in the war.