Previous Verse
Next Verse

Shloka 61

स्थितिं धर्मे परां दृष्टवा भीष्मस्यामिततेजस: । तदनन्तर विभिन्न जनपदोंके स्वामी नरेशगण अमिततेजस्वी भीष्मकी यह धर्मविषयक उत्तम निष्ठा देखकर बड़े विस्मित हुए || ६० है ।। उपधान ततो दत्त्वा पितुस्ते मनुजेश्वरा:,राजन्‌! आपके पितृतुल्य भीष्मको उपर्युक्त तकिया देकर उन नरेश, पाण्डव तथा महारथी कौरव सभीने एक साथ सुन्दर बाणशय्यापर सोये हुए महात्मा भीष्मके पास जाकर उन्हें प्रणाम करके उनकी तीन बार प्रदक्षिणा की और सब ओरसे भीष्मकी रक्षाकी व्यवस्था करके सभी वीर अपने शिविरको ही चल दिये। वे अत्यन्त आतुर होकर भीष्मका ही चिन्तन कर रहे थे। सायंकालमें खूनसे लथपथ हुए वे सब लोग अपने निवासस्थानपर गये

sañjaya uvāca | sthitiṃ dharme parāṃ dṛṣṭvā bhīṣmasyāmitatejasaḥ | tadanantaraṃ bhinnajanapadānāṃ svāmino nareśā amitatejasvinaḥ bhīṣmasya dharmaviṣayakām uttamāṃ niṣṭhāṃ dṛṣṭvā mahad vismitā abhavan | upadhānaṃ tato dattvā pituḥ te manujeśvarāḥ, rājan, tava pitṛtulyaṃ bhīṣmaṃ | te nareśāḥ pāṇḍavāś ca mahārathāḥ kauravāś ca sarve ekasāthaṃ sundare bāṇaśayye śayānaṃ mahātmānaṃ bhīṣmaṃ upasaṃgamya praṇamya trir pradakṣiṇaṃ cakruḥ | sarvataś ca bhīṣmasya rakṣāvyavasthāṃ kṛtvā sarve vīrāḥ svaśibirāṇi jagmuḥ | te atyantam āturā api bhīṣmam eva cintayantaḥ āsan | sāyaṃkāle rudhireṇa liptāḥ te sarve nivasasthānaṃ gatāḥ |

Sañjaya sprach: Als die Könige — Herren vieler Länder — die höchste Standhaftigkeit des strahlenden Bhīṣma in der Dharma sahen, erfüllte sie Staunen über diesen edlen, von der Dharma getragenen Entschluss. Dann, o König, nachdem man dem Bhīṣma, der dir wie ein Vater war, ein Kissen untergelegt hatte, traten jene Herrscher zusammen mit den Pāṇḍavas und den großen Wagenkämpfern der Kauravas an den großherzigen Bhīṣma heran, der auf seinem schönen Bett aus Pfeilen lag. Sie verneigten sich vor ihm, umschritten ihn dreimal und ordneten seinen Schutz von allen Seiten an. Danach kehrten alle Helden in ihre Lager zurück — obgleich tief bekümmert, blieb ihr Sinn allein auf Bhīṣma gerichtet. Am Abend, vom Blut befleckt, gingen sie alle in ihre Quartiere.

स्थितिम्steadfastness, state/position
स्थितिम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्थिति
FormFeminine, Accusative, Singular
धर्मेin dharma
धर्मे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Locative, Singular
पराम्supreme, highest
पराम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपरा
FormFeminine, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive), Parasmaipada/Atmanepada-neutral (absolutive), Non-finite
भीष्मस्यof Bhishma
भीष्मस्य:
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Genitive, Singular
अमिततेजसःof the one of immeasurable splendor
अमिततेजसः:
TypeAdjective
Rootअमिततेजस्
FormMasculine, Genitive, Singular
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
उपधानम्pillow, cushion
उपधानम्:
Karma
TypeNoun
Rootउपधान
FormNeuter, Accusative, Singular
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
TypeVerb
Rootदा
Formक्त्वा (absolutive), Parasmaipada/Atmanepada-neutral (absolutive), Non-finite
पितुःof the father
पितुः:
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Genitive, Singular
तेyour
ते:
TypePronoun
Rootत्वद्
FormGenitive, Singular
मनुजेश्वराःkings (lords of men)
मनुजेश्वराः:
Karta
TypeNoun
Rootमनुजेश्वर
FormMasculine, Nominative, Plural
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
B
Bhishma
P
Pandavas
K
Kauravas
K
kings (nareśāḥ/manujeśvarāḥ)
B
bed of arrows (bāṇaśayyā)
P
pillow (upadhāna)
C
camps (śibira)