Previous Verse
Next Verse

Shloka 40

आज्ञापय कुरुश्रेष्ठ सर्वशस्त्रभृतां वर । प्रेष्यो5हं तव दुर्धर्ष क्रियतां किं पितामह

ājñāpaya kuruśreṣṭha sarvaśastrabhṛtāṃ vara | preṣyo 'haṃ tava durdharṣa kriyatāṃ kiṃ pitāmaha ||

„Befiehl mir, o Bester der Kurus, der Vornehmste unter allen Waffenträgern. O unbezwingbarer Großvater, ich bin dein Diener—sprich, was soll ich in deinem Dienst tun?“

आज्ञापयcommand / order
आज्ञापय:
TypeVerb
Rootआज्ञापय् (आज्ञा + णिच्)
Formलोट् (imperative), 2, singular, परस्मैपदम्
कुरुश्रेष्ठO best of the Kurus
कुरुश्रेष्ठ:
TypeNoun
Rootकुरु-श्रेष्ठ
Formmasculine, vocative, singular
सर्वशस्त्रभृताम्of all weapon-bearers
सर्वशस्त्रभृताम्:
TypeNoun
Rootसर्व-शस्त्र-भृत्
Formmasculine, genitive, plural
वरO best
वर:
TypeAdjective
Rootवर
Formmasculine, vocative, singular
प्रेष्यःservant / attendant
प्रेष्यः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रेष्य
Formmasculine, nominative, singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअहम्
Formnominative, singular
तवof you / your
तव:
TypeNoun
Rootत्वद्
Formgenitive, singular
दुर्धर्षO unconquerable one
दुर्धर्ष:
TypeAdjective
Rootदुर्धर्ष
Formmasculine, vocative, singular
क्रियताम्let it be done / be done
क्रियताम्:
TypeVerb
Rootकृ
Formलोट् (imperative), 3, singular, कर्मणि (passive)
किम्what
किम्:
Karma
TypeNoun
Rootकिम्
Formneuter, accusative, singular
पितामहO grandsire
पितामह:
TypeNoun
Rootपितामह
Formmasculine, vocative, singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
B
Bhishma (Pitamaha)
K
Kuru lineage (Kuruśreṣṭha)

Educational Q&A

The verse highlights disciplined service within dharmic hierarchy: a subordinate offers readiness to act, seeking clear instruction from the rightful commander, emphasizing responsibility, loyalty, and proper conduct amid war.

Sanjaya addresses Bhīṣma with honorifics, declaring himself ready as an attendant and asking for orders—positioning himself to carry out Bhīṣma’s commands in the unfolding battle context.