Shloka 21

Babhruvāhana’s Lament and Appeal for Expiation (प्रायश्चित्त-याचना)

Devanagari script

इतो दुःखतरं कि नु यन्मे माता सुखैधिता । भूमौ निपतितं वीरमनुशेते मृतं पतिम्‌,“हाय! जो अबतक सुखोंमें पली थी, वही मेरी माता चित्रांगदा आज मृत्युके अधीन होकर पृथ्वीपर पड़े हुए अपने वीर पतिके साथ मरनेका निश्चय करके बैठी हुई है। इससे बढ़कर दुःखकी बात और क्या हो सकती है?

Transliteration

ito duḥkhataraṃ ki nu yan me mātā sukhaiḍhitā | bhūmau nipatitaṃ vīram anuśete mṛtaṃ patim ||

Translation

Vaiśampāyana sagte: „Welcher Schmerz könnte größer sein als dieser? Meine Mutter, in Wohlstand aufgewachsen, liegt nun auf der Erde neben ihrem gefallenen heldenhaften Gemahl, umschlingt ihn wie einen Toten — entschlossen, ihm in den Tod zu folgen.“

Word by Word

इतःthan this / from this

दुःखतरम्more painful (thing)

किम्what?

नुindeed / pray

यत्that which

मेof me / my

माताmother

सुखैःwith comforts / by pleasures

धिताnourished / reared

भूमौon the ground

निपतितम्fallen down

वीरम्the hero

अनुशेतेlies beside / follows in lying

मृतम्dead

पतिम्husband

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

Vaiśampāyana

mother (mātā)

husband (pati)

hero (vīra)

earth/ground (bhūmi)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes