Shloka 9

अलर्कोपाख्यानम् — Indriya-Nigraha and Yogic Victory

Mahābhārata 14.30

Devanagari script

अलर्क उवाच आप्राय सुबहून्‌ गन्धांस्तानेव प्रतिगृध्यति । तस्माद्‌ घ्राणं प्रति शरान्‌ प्रतिमोक्ष्याम्पहं शितान्‌,अलर्कने कहा--मेरी यह नासिका अनेक प्रकारकी सुगन्धियोंका अनुभव करके भी फिर उन्हींकी इच्छा करती है, इसलिये इन तीखे बाणोंको मैं इस नासिकापर ही छोड़ूँगा

Transliteration

alarka uvāca āprāya subahūn gandhāṁs tān eva pratigṛdhyati | tasmād ghrāṇaṁ prati śarān pratimokṣyāmy ahaṁ śitān ||

Translation

Alarka sprach: „Obwohl meine Nase schon viele Düfte gekostet hat, giert sie doch wieder nach eben diesen Gerüchen. Darum werde ich diese scharfen Pfeile gerade auf diese Nase abschießen.“

Word by Word

अलर्कःAlarka

उवाचsaid

आप्रायhaving approached/after reaching

सुबहून्very many

गन्धान्smells, fragrances

तान्those (same)

एवindeed, just

प्रतिगृध्यतिcraves, longs for

तस्मात्therefore, from that reason

घ्राणम्nose, organ of smell

प्रतिtowards, against

शरान्arrows

प्रतिमोक्ष्यामिI will discharge/let fly

अहम्I

शितान्sharp

Speaker

अलर्क उवाच

Characters & Entities

Alarka

nose (ghrāṇa)

fragrances (gandha)

arrows (śara)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes