Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

Pañcahotṛ-Vidhāna and the Dispute of the Five Vāyus (पञ्चहोतृविधानम् — पञ्चवायूनां श्रेष्ठत्वविवादः)

ततः प्रालीयतोदान: पुनश्च प्रचचार ह । प्राणापानौ समाननश्च व्यानश्वैव तमब्रुवन्‌ । उदान न व्वं श्रेष्ठो$सि व्यान एव वशे तव,यह सुनकर उदान कुछ देरके लिये लीन हो गया और पुन: चलने लगा। तब प्राण, अपान, समान और व्यानने उससे कहा--'उदान! तुम हमलोगोंसे श्रेष्ठ नहीं हो। केवल व्यान ही तुम्हारे वशमें है!

tataḥ prālīyato dānaḥ punaś ca pracacāra ha | prāṇāpānau samānaś ca vyānaś caiva tam abruvan | udāna na tvaṁ śreṣṭho 'si vyāna eva vaśe tava |

Dann zog sich Udāna für einen Augenblick zurück, als löse er sich in Stille auf, und begann wieder zu wirken. Da sprachen Prāṇa, Apāna, Samāna und Vyāna zu ihm: „Udāna, du bist uns nicht überlegen. Nur Vyāna steht unter deiner Gewalt.“

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
प्रालीयतःwas dissolving/merging (became absorbed)
प्रालीयतः:
TypeVerb
Rootप्र-√ली (लीयते)
FormPresent, 3, Singular, Atmanepada
उदानःUdāna (vital air)
उदानः:
Karta
TypeNoun
Rootउदान
FormMasculine, Nominative, Singular
पुनःagain
पुनः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपुनः
and
:
TypeIndeclinable
Root
प्रचचारmoved about/went forth
प्रचचार:
TypeVerb
Rootप्र-√चर्
FormPerfect, 3, Singular, Parasmaipada
indeed (emphatic particle)
:
TypeIndeclinable
Root
प्राणापानौPrāṇa and Apāna
प्राणापानौ:
Karta
TypeNoun
Rootप्राण + अपान
FormMasculine, Nominative, Dual
समानःSamāna (vital air)
समानः:
Karta
TypeNoun
Rootसमान
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
व्यानःVyāna (vital air)
व्यानः:
Karta
TypeNoun
Rootव्यान
FormMasculine, Nominative, Singular
एवindeed, only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
अब्रुवन्said/spoke
अब्रुवन्:
TypeVerb
Root√ब्रू
FormImperfect, 3, Plural, Parasmaipada
उदानO Udāna
उदान:
TypeNoun
Rootउदान
FormMasculine, Vocative, Singular
not
:
TypeIndeclinable
Root
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormNominative, Singular
श्रेष्ठःsuperior, best
श्रेष्ठः:
Karma
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ
FormMasculine, Nominative, Singular
असिare
असि:
TypeVerb
Root√अस्
FormPresent, 2, Singular, Parasmaipada
व्यानःVyāna
व्यानः:
Karta
TypeNoun
Rootव्यान
FormMasculine, Nominative, Singular
एवalone, only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
वशेin the control/power
वशे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवश
FormMasculine, Locative, Singular
तवof you, your
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular

(ब्राह्मण उवाच

U
Udāna
P
Prāṇa
A
Apāna
S
Samāna
V
Vyāna