Shloka 3
अश्रमवासिनां विषादः — Lament in Hastināpura after the Elders’ Forest Withdrawal
यत् तदाश्चर्यमिति वै करिष्यामीत्युवाच ह । व्यास: परमतेजस्वी महर्षिस्तद् वदस्व मे,जनमेजयने पूछा--ब्रह्मन!] जब अपनी धर्मपत्नी गान्धारी और बहू कुन्तीके साथ नृपश्रेष्ठ पृथ्वीपति धृतराष्ट्र वनवासके लिये चले गये, विदुरजी सिद्धिको प्राप्त होकर धर्मराज युधिष्ठिरके शरीरमें प्रविष्ट हो गये और समस्त पाण्डव आश्रममण्डलमें निवास करने लगे, उस समय परम तेजस्वी व्यासजीने जो यह कहा था कि "मैं आश्चर्यजनक घटना प्रकट करूँगा” वह किस प्रकार हुई? यह मुझे बताइये
janamejaya uvāca |
yat tad āścaryam iti vai kariṣyāmīty uvāca ha |
vyāsaḥ paramatejasvī maharṣis tad vadasva me ||
Janamejaya sprach: „Jener höchst strahlende Weise Vyāsa verkündete einst: ‚Ich werde etwas Wunderbares hervortreten lassen.‘ Sage mir, o Ehrwürdiger, wie sich dieses erstaunliche Ereignis zutrug—zu der Zeit, als König Dhṛtarāṣṭra, der Herr der Erde, mit seiner rechtmäßigen Gemahlin Gāndhārī und seiner Schwiegertochter Kuntī zum Waldaufenthalt aufbrach; als Vidura Vollendung erlangte und in den Leib des Dharmarāja Yudhiṣṭhira einging; und als alle Pāṇḍavas innerhalb des Umfriedungsbereichs der Einsiedelei Wohnung nahmen.“
जनमेजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames ethical-spiritual transition after worldly power: elders embrace forest-renunciation, and a realized being (Vidura) is portrayed as attaining siddhi and merging into the righteous king—suggesting that dharma and inner realization, not mere kingship, are the enduring center of authority.
Janamejaya asks for clarification about Vyāsa’s earlier promise to reveal a ‘marvel.’ He situates the question at a specific moment: Dhṛtarāṣṭra leaves for the forest with Gāndhārī and Kuntī; Vidura attains perfection and enters Yudhiṣṭhira; and the Pāṇḍavas are living in the hermitage precinct.