Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

नारदेन धृतराष्ट्रगतिवर्णनम् | Nārada’s Account of Dhṛtarāṣṭra’s Future Course

“महाराज! तुम्हारे भाई विदुर देवताओंके भी देवता सनातन धर्म थे। मनके द्वारा धर्मका धारण और ध्यान किया जाता है, इसलिये विद्वान्‌ पुरुष उन्हें धर्मके नामसे जानते हैं ।। सत्येन संवर्धयति यो दमेन शमेन च । अहिंसया च दानेन तप्यमान: सनातन:,“जो सत्य, इन्द्रियसंयम, मनोनिग्रह, अहिंसा और दानके रूपमें सेवित होनेपर जगतके अभ्युदयका साधक होता है, वह सनातन धर्म विदुरसे भिन्न नहीं है

vaiśampāyana uvāca | mahārāja! tava bhrātā viduro devatānām api devatā sanātano dharmaḥ | manasā dharmo dhāryate dhyāyate ca, tasmād vidvāṃsaḥ taṃ dharmeti nāmnā jānanti || satyena saṃvardhayati yo damena śamena ca | ahiṃsayā ca dānena tapyamānaḥ sanātanaḥ || yo hi satya-indriya-saṃyama-mano-nigraha-ahiṃsā-dāna-rūpeṇa sevitaḥ sanātana-dharmaḥ jagato 'bhyudayasya sādhakaḥ, sa vidurād bhinnaḥ na bhavati |

Vaiśaṃpāyana sprach: „O großer König, dein Bruder Vidura war das ewige Dharma — eine Gottheit selbst unter den Göttern. Dharma wird vom Geist getragen und im Geist betrachtet; darum erkennen die Weisen ihn beim Namen ‚Dharma‘. Dieses ewige Dharma, wenn es durch Wahrhaftigkeit, Zügelung der Sinne, Ruhe des Gemüts, Gewaltlosigkeit und Freigebigkeit gepflegt wird, wird zum Mittel für Wohlergehen und Erhebung der Welt; und dieses Dharma ist nicht verschieden von Vidura.“

सत्येनby truth
सत्येन:
Karana
TypeNoun
Rootसत्य
FormNeuter, Instrumental, Singular
संवर्धयतिcauses to grow / nourishes
संवर्धयति:
Karta
TypeVerb
Rootसम्+वृध्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
दमेनby self-restraint (sense-control)
दमेन:
Karana
TypeNoun
Rootदम
FormMasculine, Instrumental, Singular
शमेनby tranquility (mind-control)
शमेन:
Karana
TypeNoun
Rootशम
FormMasculine, Instrumental, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अहिंसयाby non-violence
अहिंसया:
Karana
TypeNoun
Rootअहिंसा
FormFeminine, Instrumental, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
दानेनby giving / charity
दानेन:
Karana
TypeNoun
Rootदान
FormNeuter, Instrumental, Singular
तप्यमानःbeing practiced / being performed (as austerity)
तप्यमानः:
Karta
TypeAdjective
Rootतप्
FormPresent passive participle (शानच्), Ātmanepada usage, Masculine, Nominative, Singular
सनातनःeternal
सनातनः:
Karta
TypeAdjective
Rootसनातन
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
V
Vidura
M
Mahārāja (the king addressed)