Shloka 3

Taḍāga-Phala and Vṛkṣāropaṇa

Merit of Ponds and Tree-Planting

Devanagari script

ततः सूर्यो मधुरया वाचा तमिदमत्रवीत्‌ | कृताञ्जलि्-प्ररूपी प्रणम्यैनं विशाम्पते

Transliteration

tataḥ sūryo madhurayā vācā tam idam atravīt | kṛtāñjali-prarūpī praṇamya enaṃ viśāmpate ||

Translation

Bhishma sprach: Da redete die Sonne mit sanfter, gütiger Stimme zu ihm und sprach diese Worte—die Hände ehrfürchtig gefaltet und vor ihm verneigt, o Herr der Menschen.

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
• Form: अव्ययम्

• सूर्यः: the Sun (god)
• सूर्यः: Karta
• Type: Noun
• Root: सूर्य
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• मधुरया: with sweet (pleasant)
• मधुरया: Karana
• Type: Adjective
• Root: मधुर
• Form: स्त्रीलिङ्गः, तृतीया, एकवचनम्

• वाचा: speech, words
• वाचा: Karana
• Type: Noun
• Root: वाच्
• Form: स्त्रीलिङ्गः, तृतीया, एकवचनम्

• तम्: him
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्

• इदम्: this
• इदम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र
• Form: अव्ययम्

• अवीत्: said, spoke
• Type: Verb
• Root: ब्रू (वच्)
• Form: लुङ् (अorist), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• कृताञ्जलि-प्ररूपी: having the form/appearance of one with joined palms (with folded hands)
• कृताञ्जलि-प्ररूपी: Karta
• Type: Adjective
• Root: कृताञ्जलि-प्ररूपिन्
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• प्रणम्य: having bowed, after saluting
• Type: Verb
• Root: प्र-नम्
• Form: क्त्वान्त (absolutive), अव्यय-भावः

• एनम्: this one; him
• एनम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (एन्-आदेशः)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्

• विशाम्: of the people, of the subjects
• Type: Noun
• Root: विश्
• Form: स्त्रीलिङ्गः, षष्ठी, बहुवचनम्

• पते: O lord
• Type: Noun
• Root: पति
• Form: पुंलिङ्गः, सम्बोधन, एकवचनम्

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhishma
• Surya (Sun-god)
• viśāmpati (lord of the people—honorific addressee)