Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

Puṣkara-Śapatha Itihāsa (Agastya–Indra Dispute at the Tīrthas) | पुष्कर-शपथ-आख्यानम्

नरेश्वर! जो देवताओं, पितरों और आश्रितोंको भोजन करानेके बाद बचे हुए अन्नको ही स्वयं भोजन करता है उसे विघसाशी कहते हैं। उन मनुष्योंको ब्रह्मधाममें अक्षय लोकोंकी प्राप्ति होती है तथा गन्धर्वोंसहित अप्सराएँ उनकी सेवामें उपस्थित होती हैं ।। देवतातिथिगश्ि: सार्ध पितृभ्यश्लोपभुञ्जते । रमन्ते पुत्रपौत्रेण तेषां गतिरनुत्तमा,जो देवताओं और अतिथियोंसहित पितरोंके लिये अन्नका भाग देकर स्वयं भोजन करते हैं, वे इस जगतमें पुत्र-पौत्रोंके साथ रहकर आनन्द भोगते हैं और मृत्युके पश्चात्‌ उन्हें परम उत्तम गति प्राप्त होती है

nareśvara! yo devatābhyaḥ pitṛbhyaś ca āśritebhyaś ca bhojanaṃ dattvā paścād avaśiṣṭam annaṃ svayaṃ bhuṅkte sa vighasāśī iti kathyate. teṣāṃ manuṣyāṇāṃ brahmadhāmani akṣayalokaprāptir bhavati, gandharvaiḥ saha apsarasaś ca teṣāṃ sevāyāṃ tiṣṭhanti. devatātithibhiḥ sārdhaṃ pitṛbhyaś ca bhāgaṃ dattvā ye svayaṃ bhuñjate, te iha loke putrapautraiḥ saha ramante; mṛtyoḥ paraṃ ca teṣāṃ gatir anuttamā bhavati.

Bhīṣma sprach: „O König, wer zuerst die Götter, die Ahnen (pitṛ) und die von ihm Abhängigen speist und dann nur das isst, was übrig bleibt, heißt vighasāśin — ein Esser der Reste. Solche Menschen erlangen unvergängliche Welten im Bereich Brahmans, und Apsaras stehen zusammen mit Gandharvas bereit, ihnen zu dienen. Und wer, nachdem er einen Anteil der Speise für die Ahnen samt Göttern und Gästen beiseitegelegt hat, dann selbst isst — der erfreut sich in dieser Welt mit Söhnen und Enkeln und erreicht nach dem Tod den höchsten, unvergleichlichen Zustand.“

देवतातिथिगश्चwith gods and guests
देवतातिथिगश्च:
Karana
TypeNoun
Rootदेव + अतिथि
FormMasculine, Instrumental, Plural
सार्धम्together with
सार्धम्:
Karana
TypeIndeclinable
Rootसार्धम्
Formtrue
पितृभ्यःto/for the ancestors
पितृभ्यः:
Sampradana
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Dative, Plural
लोपाportions/shares (offerings)
लोपा:
Karma
TypeNoun
Rootलोप
FormMasculine, Accusative, Plural
भुञ्जतेthey eat/partake
भुञ्जते:
Karta
TypeVerb
Rootभुज्
FormPresent, Third, Plural, Atmanepada
रमन्तेthey rejoice/delight
रमन्ते:
Karta
TypeVerb
Rootरम्
FormPresent, Third, Plural, Atmanepada
पुत्रपौत्रेणwith sons and grandsons
पुत्रपौत्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootपुत्र + पौत्र
FormMasculine, Instrumental, Singular
तेषाम्of them
तेषाम्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
गतिःdestination/attainment
गतिः:
Karta
TypeNoun
Rootगति
FormFeminine, Nominative, Singular
अनुत्तमाunsurpassed, supreme
अनुत्तमा:
Karta
TypeAdjective
Rootअनुत्तम
FormFeminine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma
K
King (Yudhishthira implied by context)
D
Devas (gods)
P
Pitrs (ancestors)
A
Atithis (guests)
A
Ashritas (dependents)
B
Brahmadhama (abode of Brahman)
A
Akshaya lokas (imperishable worlds)
G
Gandharvas
A
Apsarases
S
Sons and grandsons (putra-pautra)