Shloka 3

Śrāddha-utpatti and Nivāpa–Agni Precedence (श्राद्धोत्पत्तिः—निवापेऽग्निपूर्वकत्वम्)

Devanagari script

अपत्यकामो रोहिण्यां तेजस्कामो मृगोत्तमे । क्रूरकर्मा ददच्छाद्धमाद्रायां मानवो भवेत्‌,संतानकी इच्छावाला पुरुष रोहिणीमें और तेजकी कामनावाला पुरुष मृगशिरा नक्षत्रमें श्राद्ध करे। आर्दरा नक्षत्रमें श्राद्धका दान देनेवाला मनुष्य क्रूरकर्मा होता है (इसलिये आर्द्रा नक्षत्रमें श्राद्ध नहीं करना चाहिये)

Transliteration

Bhīṣma uvāca: apatyakāmo rohiṇyāṃ tejaskāmo mṛgottame | krūrakarmā dadac chrāddham ādrāyāṃ mānavo bhavet ||

Translation

Bhishma sprach: „Wer Nachkommenschaft begehrt, soll das śrāddha unter der Nakṣatra Rohiṇī vollziehen; wer Glanz und Kraft begehrt, unter Mṛgaśīrṣa, der besten unter den ‘mṛga’-Sternen. Wer jedoch die śrāddha-Gabe unter Ārdrā darbringt, neigt zu grausamen Taten; darum soll śrāddha unter Ārdrā nicht vollzogen werden.“

Word by Word

• {'aptyakāmaḥ (apatyakāmaḥ)': 'desiring offspring/progeny', 'rohiṇyām': 'in/under the nakṣatra Rohiṇī (locative)', 'tejaskāmaḥ': 'desiring tejas—splendor, brilliance, vigor', 'mṛgottame': 'in the best among the ‘mṛga’ nakṣatras

• commonly taken as Mṛgaśīrṣa (locative)', 'krūrakarmā': 'one of cruel actions

• inclined to harsh/violent deeds', 'dadat': 'giving, bestowing (present participle of √dā)', 'śrāddham': 'ancestral rite/oblation offered to Pitṛs

• funerary/ancestral offering', 'ādrāyām': 'in/under the nakṣatra Ārdrā (locative)', 'mānavaḥ': 'a human being, man', 'bhavet': 'would become (optative of √bhū)'}

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• Śrāddha
• Rohiṇī (nakṣatra)
• Mṛgaśīrṣa / Mṛga (nakṣatra group)
• Ārdrā (nakṣatra)