Shloka 47
Śiva-stavarāja: Upamanyu’s Preface and Initiation of the Śarva-Nāma Enumeration
Anuśāsana-parva 17
१३३ अज:ः--अजन्मा, १३४ बहुरूप:--बहुत-से रूप धारण करनेवाले, १३५ गन्धधारी--कुंकुम और कस्तूरी आदि सुगन्धित पदार्थ धारण करनेवाले, १३६ कपर्दी-- जटाजूटधारी, १३७ ऊर्ध्वरेता:--अखण्डित ब्रह्मचर्यवाले, १३८ ऊर्ध्वलिजड्ा:--, १३९ ऊर्ध्वशायी--आकाशमें शयन करनेवाले, १४० नभ: स्थलः--आकाश जिनका वासस्थान है वे ।।
ajāḥ ajanmā bahurūpo gandhadhārī kapardī ūrdhvaretā ūrdhvaliṅgaḥ ūrdhvaśāyī nabhasthalaḥ || trijaṭī cīravāsāś ca rudraḥ senāpatir vibhuḥ | ahaścaraḥ naktaṃcaraś tigmamanyuḥ suvarcasaḥ ||
Vāyu-deva sprach: „Er ist der Ungeborene, ohne Geburt, von vielen Gestalten; Träger des Wohlgeruchs (wie heiliger Düfte), der Asket mit jata-Haar. Seine Lebenskraft wird nach oben gehalten — standhaft in ungebrochener Enthaltsamkeit; sein Zeichen ist erhoben; er liegt droben, als ruhe er im Himmel; und das offene Firmament ist seine Wohnstatt. Dreifach geflochten ist sein Haar, in Rinde gekleidet; Rudra, der das Leid vertreibt; Heerführer der Scharen, allgegenwärtig; wandelnd am Tage und wandelnd in der Nacht; scharf im Zorn gegen das Unrecht, doch strahlend in herrlicher Glanzkraft.“
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse teaches reverence for the divine as simultaneously transcendent (unborn, all-pervading) and immanent (active by day and night), and it upholds ascetic self-mastery—especially brahmacarya—as a source of spiritual power and radiance directed toward the protection of dharma.
Vāyu-deva is praising Rudra/Śiva through a litany of epithets, describing his ascetic marks, cosmic dwelling, leadership of divine hosts, and fierce energy that opposes wrongdoing, as part of a broader devotional and ethical discourse in the Anuśāsana Parva.