Previous Verse
Next Verse

Shloka 79

वृद्धैः काश्यपगौतमप्र भृतिभि र्भग्वड्धिरो5त्रयादिभि: शुक्रागस्त्यबृहस्पतिप्रभतिभिर्रह्यर्षिभि: सेवितम्‌ । भारद्वाजमतमृचीकतनयै: प्राप्त वसिष्ठात्‌ पुनः सावित्रीमधिगम्य शक्रवसुभि: कृत्स्ना जिता दानवा:

bhīṣma uvāca |

vṛddhaiḥ kāśyapa-gautama-bhṛgu-prabhṛtibhir bhagavadbhir atry-ādibhiḥ śukrāgastya-bṛhaspati-prabhṛtibhir brahmarṣibhiḥ sevitam | bhāradvāja-mataṁ ṛcīka-tanayaiḥ prāptaṁ vasiṣṭhāt punaḥ sāvitrīm adhigamya śakra-vasubhiḥ kṛtsnā jitā dānavāḥ ||

Bhishma sprach: Das Savitri‑ (Gayatri‑) Mantra ist von ehrwürdigen Brahmarishis beständig geübt worden—von Kashyapa, Gautama, Bhrigu und anderen, ebenso von Atri und den Übrigen; ebenso von Shukra, Agastya, Brihaspati und weiteren großen Sehern. Bharadvaja hat dieses Mantra tief erwogen; die Söhne Richikas empfingen es von ihm. Ferner überwanden Indra und die Vasus, nachdem sie die Savitri von Vashishtha erlangt hatten, durch ihre Macht das gesamte Heer der Danavas. Die Stelle zeigt das Mantra nicht als privaten Besitz, sondern als diszipliniertes Erbe: Wird es mit Ehrfurcht, Studium und rechter Überlieferung gesucht, wird es zu einer Kraft, die Dharma schützt und Adharma bezwingt.

वृद्धैःby the aged/elder
वृद्धैः:
Karana
TypeAdjective
Rootवृद्ध
FormMasculine, Instrumental, Plural
काश्यपby (sage) Kāśyapa
काश्यप:
Karana
TypeNoun
Rootकाश्यप
FormMasculine, Instrumental, Singular
गौतमby Gautama
गौतम:
Karana
TypeNoun
Rootगौतम
FormMasculine, Instrumental, Singular
प्रभृतिभिःbeginning with, and the like
प्रभृतिभिः:
TypeIndeclinable
Rootप्रभृति
Formtrue
भृगुby Bhṛgu
भृगु:
Karana
TypeNoun
Rootभृगु
FormMasculine, Instrumental, Singular
अङ्गिरःby Aṅgiras
अङ्गिरः:
Karana
TypeNoun
Rootअङ्गिरस्
FormMasculine, Instrumental, Singular
अत्रिby Atri
अत्रि:
Karana
TypeNoun
Rootअत्रि
FormMasculine, Instrumental, Singular
आदिभिःand others, etc.
आदिभिः:
TypeNoun
Rootआदि
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
शुक्रby Śukra
शुक्र:
Karana
TypeNoun
Rootशुक्र
FormMasculine, Instrumental, Singular
अगस्त्यby Agastya
अगस्त्य:
Karana
TypeNoun
Rootअगस्त्य
FormMasculine, Instrumental, Singular
बृहस्पतिby Bṛhaspati
बृहस्पति:
Karana
TypeNoun
Rootबृहस्पति
FormMasculine, Instrumental, Singular
प्रभृतिभिःbeginning with, etc.
प्रभृतिभिः:
TypeIndeclinable
Rootप्रभृति
Formtrue
ब्रह्मर्षिभिःby Brahmarṣis (brahman-sages)
ब्रह्मर्षिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootब्रह्मर्षि
FormMasculine, Instrumental, Plural
सेवितम्served/used/practised
सेवितम्:
TypeVerb
Rootसेव्
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative/Accusative, Singular
भारद्वाजby (sage) Bhāradvāja
भारद्वाज:
Karana
TypeNoun
Rootभारद्वाज
FormMasculine, Instrumental, Singular
मतम्thought/considered (doctrine); (here) well-reflected
मतम्:
TypeNoun
Rootमत
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
ऋचीकof Ṛcīka
ऋचीक:
TypeNoun
Rootऋचीक
FormMasculine, Genitive, Singular
तनयैःby the sons
तनयैः:
Karana
TypeNoun
Rootतनय
FormMasculine, Instrumental, Plural
प्राप्तम्obtained/received
प्राप्तम्:
TypeVerb
Rootप्र-आप्
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative/Accusative, Singular
वसिष्ठात्from Vasiṣṭha
वसिष्ठात्:
Apadana
TypeNoun
Rootवसिष्ठ
FormMasculine, Ablative, Singular
पुनःagain; further
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
Formtrue
सावित्रीम्the Sāvitrī (mantra)
सावित्रीम्:
Karma
TypeNoun
Rootसावित्री
FormFeminine, Accusative, Singular
अधिगम्यhaving obtained/learnt
अधिगम्य:
TypeVerb
Rootअधि-गम्
Formल्यप् (absolutive/gerund), true
शक्रby Śakra (Indra)
शक्र:
Karana
TypeNoun
Rootशक्र
FormMasculine, Instrumental, Singular
वसुभिःby the Vasus
वसुभिः:
Karana
TypeNoun
Rootवसु
FormMasculine, Instrumental, Plural
कृत्स्नाःall, entire
कृत्स्नाः:
TypeAdjective
Rootकृत्स्न
FormMasculine, Nominative, Plural
जिताःconquered/defeated
जिताः:
TypeVerb
Rootजि
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Plural
दानवाःthe Dānavas (demons)
दानवाः:
Karta
TypeNoun
Rootदानव
FormMasculine, Nominative, Plural

भीष्म उवाच

B
Bhishma (Bhīṣma)
K
Kashyapa (Kāśyapa)
G
Gautama
B
Bhrigu (Bhṛgu)
A
Atri
S
Shukra (Śukra)
A
Agastya
B
Brihaspati (Bṛhaspati)
B
Bharadvaja (Bhāradvāja)
R
Richika (Ṛcīka)
S
Sons of Richika (Ṛcīka-tanayāḥ)
V
Vashishtha (Vasiṣṭha)
I
Indra (Śakra)
V
Vasus (Vasavaḥ)
S
Savitri/Gayatri mantra (Sāvitrī/Gāyatrī-mantra)
D
Danavas (Dānavāḥ)

Educational Q&A

The verse teaches that spiritual power and moral protection arise from disciplined practice and legitimate transmission of sacred knowledge. The Savitri/Gayatri is portrayed as effective when approached through reverence, contemplation, and guru-to-disciple lineage, becoming a support for dharma and a means to subdue forces aligned with adharma.

Bhishma lists eminent ancient seers who constantly practiced the Savitri/Gayatri. He then traces a line of transmission and application: Bharadvaja contemplated it; the sons of Richika received it from him; and Indra with the Vasus, having obtained it from Vashishtha, used its potency to defeat the Danavas.