Shloka 29
भ्राजिष्णुभोंजनं भोक्ता सहिष्णुर्जगदादिज: । अनघो विजयो जेता विश्वयोनि: पुनर्वसु:,१४१ भ्राजिष्णु:-एकरस प्रकाशस्वरूप, १४२ भोजनम्-ज्ञानियोंद्वारा भोगनेयोग्य अमृतस्वरूप, १४३ भोक्ता-पुरुषरूपसे भोक्ता, १४४ सहिष्णु:-सहनशील, १४५ जगदादिज:-जगत्के आदिमें हिरण्यगर्भ रूपसे स्वयं उत्पन्न होनेवाले, १४६ अनघ:- पापरहित, १४७ विजय:-ज्ञान, वैराग्य और ऐश्वर्य आदि गुणोंमें सबसे बढ़कर, १४८ जेता- स्वभावसे ही समस्त भूतोंको जीतनेवाले, १४९ विश्वयोनि:-सबके कारणरूप, १५० पुनर्वसु:-पुन:-पुनः अवतार-शरीरोंमें निवास करनेवाले
bhrājiṣṇur bhojanaṁ bhoktā sahiṣṇur jagadādijaḥ | anagho vijayo jetā viśvayoniḥ punarvasuḥ ||
Bhīṣma sprach: Er ist in seinem Wesen strahlend; er ist die nektargleiche Speise, die die Weisen zu ‘genießen’ würdig sind, und zugleich der Genießer, der durch die Person erfährt. Geduldig und duldsam ist er der uranfängliche Ursprung der Welt, der sich beim Beginn der Schöpfung aus sich selbst offenbart. Makellos und sündlos ist er der Höchste im Sieg—überragend an Erkenntnis, Entsagung und herrscherlicher Macht. Von Natur aus ist er der Bezwinger aller Wesen; er ist Schoß und Ursache des Universums; und er ist „Punarvasu“, der immer wieder in verkörperten Herabkünften weilt.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse praises the Supreme as both the object of spiritual ‘enjoyment’ (the ambrosial reality realized by the wise) and the inner experiencer, while emphasizing ethical and metaphysical ideals: sinlessness, patience, mastery, and being the universal source. It frames divine greatness not merely as power, but as purity, endurance, and the ground of all existence.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and extols the Supreme through a litany of divine names (commonly aligned with the Viṣṇu-sahasranāma tradition). This verse is one segment of that praise, enumerating epithets that describe the deity’s cosmic origin, inner lordship, and recurring presence in the world.