Shloka 101
सुलभ: सुव्रतः सिद्ध: शत्रुजिच्छबत्रुतापन: । न्यग्रोधोदुम्बरो<श्वत्थश्वाणूरान्ध्रनिषूदन:,८१७ सुलभ:-नित्य-निरन्तर चिन्तन करनेवालेको और एकनिष्ठ श्रद्धालु भक्तको बिना ही परिश्रमके सुगमतासे प्राप्त होनेवाले, ८३१८ सुब्रत:-सुन्दर भोजन करनेवाले यानी अपने भक्तोंद्वारा प्रेमपूर्वक अर्पण किये हुए पत्र-पुष्पादि मामूली भोजनको भी परम श्रेष्ठ मानकर खानेवाले, ८१९ सिद्धः-स्वभावसे ही समस्त सिद्धियोंसे युक्त, ८२० शरत्रुजित्-देवता और सत्पुरुषोंके शत्रुओंको जीतनेवाले, ८२१ शत्रुतापन:-देव-शत्रुओंको तपानेवाले, ८२२ न्यग्रोध:-वटवृक्षरूप, ८२३ उदुम्बर:-कारणरूपसे आकाशके भी ऊपर रहनेवाले, ८२४ अश्वत्थ:-पीपल वृक्षस्वरूप, ८२५ चाणूरान्ध्रनिष्दन:-चाणूर नामक अन्ध्रजातिके वीर मल्लको मारनेवाले
sulabhaḥ suvrataḥ siddhaḥ śatrujit śatrutāpanaḥ | nyagrodhodumbaro 'śvatthaś cāṇūrāndhraniṣūdanaḥ ||
Bhīṣma sprach: Er ist leicht zu erlangen für den, der unablässig betrachtet, und für den einmütigen Verehrer; er ist von schönem Gelübde und Wandel, in sich selbst vollkommen und vollendet—Siddha. Er bezwingt die Feinde der Götter und der Guten und peinigt die Widersacher der Devas. Er ist Nyagrodha, Udumbara und Aśvattha—gegenwärtig als heilige Bäume—und er ist der Erschläger Cāṇūras, des heldenhaften Ringkämpfers des Andhra-Volkes.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse praises the Lord as accessible to sincere, steady devotion (sulabhaḥ) while also being the protector of dharma—perfect in nature (siddhaḥ) and actively overcoming forces hostile to gods and the righteous (śatrujit, śatrutāpanaḥ). It also teaches divine immanence by identifying Him with sacred trees (nyagrodha, udumbara, aśvattha).
In Bhīṣma’s recitation of divine names and qualities, he strings together epithets describing the Lord’s attainability, perfection, cosmic presence in nature, and a specific heroic deed—slaying the wrestler Cāṇūra—highlighting both theological and ethical dimensions of divine action.