Shloka 61
Bhīṣma’s Yogic Departure, Royal Cremation, and Gaṅgā’s Lament (भीष्मस्य योगयुक्त्या देहत्यागः, पितृमेधः, गङ्गाविलापः)
दुर्योधनापराधेन कर्णस्य शकुनेस्तथा । दुःशासनचतुर्थानां कुरवो निधनं गता:,दुर्योधन, दुःशासन, कर्ण और शकुनि--इन्हीं चारोंके अपराधसे सारे कौरव मारे गये हैं
duryodhanāparādhena karṇasya śakunes tathā | duḥśāsana-caturthānāṁ kuravo nidhanaṁ gatāḥ ||
Bhishma sprach: Durch das Unrecht Duryodhanas—und ebenso durch das von Karna, Shakuni und Duhshasana—gingen die Kauravas dem Untergang entgegen. Er deutet an, dass der Sturz eines ganzen Geschlechts auf die schuldhaften Entscheidungen weniger zurückgeführt werden kann, die die Gemeinschaft in Adharma und Krieg trieben.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A community can be ruined by the sustained wrongdoing (aparādha) of influential individuals; unethical leadership and complicity create collective consequences, culminating in destruction.
Bhishma identifies the principal agents whose offenses led to the Kauravas’ annihilation—Duryodhana, Karna, Shakuni, and Duhshasana—summarizing moral causality behind the war’s outcome.