Shloka 12
Adhyāya 152 — Bhīṣma’s Authorization for Yudhiṣṭhira’s Return to the Capital (नगरप्रवेशानुज्ञा)
(प्रमदोक्तं तु यत् किंचित् तत् स्त्रीषु बहु मन्यते । न तथा मन्यते स्त्रीषु पुरुषोक्तमनिन्दिते ।।) अनिन्दिते! नारीकी कही हुई जो बात होती है, उसे ही स्त्रियोंमें अधिक महत्त्व दिया जाता है। पुरुषोंकी कही हुई बातको स्त्रियोंमें वैसा महत्त्व नहीं दिया जाता ।। तव सर्व: सुविदित: स्त्रीधर्म: शाश्वत: शुभे । तस्मादशेषतो ब्रूहि स्वधर्म विस्तरेण मे,शुभे! तुम्हें सम्पूर्ण सनातन स्त्रीधर्मका भलीभाँति ज्ञान है; अतः अपने धर्मका पूर्णरूपसे विस्तारपूर्वक मेरे आगे वर्णन करो
pramadoktaṁ tu yat kiñcit tat strīṣu bahu manyate | na tathā manyate strīṣu puruṣoktam anindite || anindite! tava sarvaḥ suviditaḥ strīdharmaḥ śāśvataḥ śubhe | tasmād aśeṣato brūhi svadharma vistareṇa me ||
Maheshvara sprach: „Was immer eine Frau mit ihrer eigenen Stimme sagt—selbst wenn es in einem Augenblick der Unachtsamkeit gesprochen wird—erhält unter Frauen oft großes Gewicht. Doch was ein Mann sagt, wird unter Frauen nicht in gleicher Weise geschätzt, o Tadellose. O glückverheißende Frau, du kennst das ewige und heilsame Dharma der Frauen vollständig. Darum sage es mir ganz—lege dein eigenes Dharma ausführlich dar.“
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a social-psychological observation about whose words carry authority within women’s circles, and then pivots to a didactic aim: since the addressed woman is said to know the eternal strīdharma, she is asked to expound it fully. The ethical focus is on articulating svadharma (one’s proper duty) in a comprehensive way.
Śrīmaheśvara addresses a blameless, auspicious woman and remarks that women tend to give greater weight to what women themselves say than to what men say. He then requests her to describe, in detail, the traditional and enduring code of conduct (strīdharma) as she understands it.