Previous Verse
Next Verse

Shloka 52

कालयुक्तधर्मविवेकः

Discerning Dharma in Accord with Time

पापेन कर्मणा देवि वध्यो हिंसारतिर्नर: । अप्रिय: सर्वभूतानां हीनायुरुपजायते,जिसका स्वभाव इसके विपरीत है, वह धर्मात्मा और रूपवान्‌ होता है। देवि! हिंसाप्रेमी मनुष्य अपने पापकर्मके कारण दूसरोंका वध्य, सब प्राणियोंका अप्रिय तथा अल्पायु होता है

pāpena karmaṇā devi vadhyo hiṃsāratir naraḥ | apriyaḥ sarvabhūtānāṃ hīnāyur upajāyate ||

Maheshvara sprach: „O Göttin, durch sündhafte Tat wird der Mensch, der Gefallen an Gewalt findet, zum rechtmäßigen Opfer; er ist allen Wesen verhasst und wird mit verkürzter Lebensspanne geboren.“

पापेनby/with sin
पापेन:
Karana
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental, Singular
कर्मणाby/with deed/action
कर्मणा:
Karana
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Instrumental, Singular
देविO goddess/lady
देवि:
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Vocative, Singular
वध्यःliable to be slain / killable
वध्यः:
TypeAdjective
Rootवध्य (प्रातिपदिक; कृदन्त from √वध्/वध् ‘to kill’, sense ‘fit to be killed’)
FormMasculine, Nominative, Singular
हिंसारतिःone who delights in violence
हिंसारतिः:
TypeAdjective
Rootहिंसारति (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
नरःman/person
नरः:
Karta
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
अप्रियःunpleasant / disliked
अप्रियः:
TypeAdjective
Rootअप्रिय (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वभूतानाम्of all beings
सर्वभूतानाम्:
TypeNoun
Rootसर्वभूत (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Genitive, Plural
हीनायुःshort-lived / having diminished lifespan
हीनायुः:
TypeAdjective
Rootहीनायु (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
उपजायतेis born/arises/comes to be
उपजायते:
TypeVerb
Root√जन् (धातु) with उप-; लट्, आत्मनेपद
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Atmanepada

श्रीमहेश्वर उवाच

Ś
Śrīmaheśvara (Mahādeva/Śiva)
D
Devī (the Goddess, addressed)

Educational Q&A

Delighting in violence is itself a grave ethical fault: it makes a person blameworthy and punishable, alienates them from all living beings, and results in diminished well-being—expressed here as a shortened lifespan—through the moral law of karma.

In Anuśāsana Parva’s didactic setting, Maheshvara addresses Devī and states a general moral principle: sinful, violence-loving conduct brings social hatred and destructive consequences, contrasting with the implied ideal of dharmic, non-harmful behavior.