Shloka 12
धर्मनिन्दा–धर्मोपासनाफलम् तथा साध्वाचारलक्षणम्
Fruits of Disparaging vs. Observing Dharma; Marks of Good Conduct
तत्रासौ निरयं प्राप्तो वर्णभ्रष्टो बहिष्कृत: | ब्रह्मलोकात् परिश्रष्ट: शूद्र: समुपजायते,ब्राह्मण-जातिका पुरुष शूद्र-कर्म करनेके कारण अपने वर्णसे भ्रष्ट होकर जातिसे बहिष्कृत हो जाता है और मृत्युके पश्चात् वह ब्रह्मलोककी प्राप्तिसे वंचित होकर नरकमें पड़ता है। इसके बाद वह शूद्रकी योनिमें जन्म ग्रहण करता है
tatrāsau nirayaṁ prāpto varṇabhraṣṭo bahiṣkṛtaḥ | brahmalokāt pariśraṣṭaḥ śūdraḥ samupajāyate ||
Dort, in die Hölle gestürzt, wird er zu einem, der aus der ihm zugewiesenen sozialen Ordnung herausgefallen und verstoßen ist. Vom Zugang zu Brahmaloka ausgeschlossen, wird er danach als Śūdra wiedergeboren. Der Vers rahmt dies als ethische Folge des Verlassens der vorgeschriebenen Pflichten und Lebensführung und stellt die moralische Kausalität (Karma und Wiedergeburt) als Regulator von sozialem und geistigem Rang dar.
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that abandoning one’s prescribed dharma and conduct leads to spiritual and social downfall: loss of higher attainments (like Brahmaloka), suffering in hell, and an inferior rebirth. It presents karma as the mechanism linking ethical deviation to future consequences.
Maheśvara describes the post-mortem fate of a person who has become varṇabhraṣṭa and socially excluded: he falls into niraya, is cut off from Brahmaloka, and is subsequently reborn as a Śūdra.