Shloka 11
Vānaprastha-dharma and Tapas: Śiva–Umā Saṃvāda
Forest-Stage Discipline and Austerity
Devanagari script
धर्मव्याकरणं पुण्यं रहस्यश्रवर्ण महत् । श्रोतव्यं धर्मसंयुक्त विहितं त्रिदशै: स्वयम्
Translation
„Darin werden Dharma und seine Geheimnisse ausgelegt; es ist höchst rein, lässt die große verborgene Wahrheit vernehmen, ist mit Dharma verbunden und wurde von den Göttern selbst festgesetzt. Darum soll man es hören.“
Word by Word
धर्मव्याकरणम्exposition/analysis of dharma
धर्मव्याकरणम्:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म-व्याकरण
FormNeuter, Nominative, Singular
पुण्यम्meritorious, holy
पुण्यम्:
Karta
TypeAdjective
Rootपुण्य
FormNeuter, Nominative, Singular
रहस्यश्रवणम्hearing of the secret (teachings)
रहस्यश्रवणम्:
Karta
TypeNoun
Rootरहस्य-श्रवण
FormNeuter, Nominative, Singular
महत्great
महत्:
Karta
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Nominative, Singular
श्रोतव्यम्should be heard
श्रोतव्यम्:
Karma
TypeVerb
Rootश्रु
FormNeuter, Nominative, Singular, Gerundive (भाव्य/तव्यत्), Passive sense (obligation)
धर्मसंयुक्तम्connected with dharma
धर्मसंयुक्तम्:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्म-संयुक्त
FormNeuter, Nominative, Singular
विहितम्ordained/established
विहितम्:
Karta
TypeVerb
Rootवि-धा
FormNeuter, Nominative, Singular, Past passive participle (क्त), Passive
त्रिदशैःby the gods (thirty deities)
त्रिदशैः:
Karana
TypeNoun
Rootत्रिदश
FormMasculine, Instrumental, Plural
स्वयम्by themselves; personally
स्वयम्:
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes