Shloka 11
Umā’s Inquiry and the Manifestation of the Third Eye (उमा–प्रश्नः तृतीयनेत्रोत्पत्तिः)
“किसीकी चुगली नहीं खाती थी। चुगली करना मेरे मनको बिलकुल नहीं भाता था। मैं घरका दरवाजा छोड़कर अन्यत्र नहीं खड़ी होती और देरतक किसीसे बात नहीं करती थी
kasyāpi cughalī na khāditavatī | cughalī kartum mama manasi bilkula na rocate sma | ahaṁ gṛhasya dvāraṁ tyaktvā anyatra na tiṣṭhāmi sma, na ca dīrghakālaṁ kasyacid saha sambhāṣaṇaṁ karomi sma |
Bhishma sprach: „Ich habe mich niemals in üble Nachrede über irgendwen eingelassen. Das Herumtragen von Geschichten war meinem Sinn völlig zuwider. Ich hielt mich nicht müßig fern der Haustür auf und führte mit niemandem lange Gespräche.“
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes ethical restraint in speech and social conduct: one should avoid slander and tale-bearing, speak only as needed, and maintain modest, disciplined behavior rather than seeking idle talk.
Bhishma is describing exemplary personal conduct—especially the avoidance of gossip and unnecessary socializing—as part of a broader instruction on dharma and proper behavior.