Shloka 40
Bhaṅgāśvanopākhyāna — On comparative affection in strī–puruṣa union (भङ्गाश्वनोपाख्यानम्)
इन्द्रद्ध्रिन यजता मामनाहूय घिष्ठितम् । इन्द्रोडहमस्मि दुर्बुद्धे वैरं ते पातितं मया,“तुमने उस यज्ञका अनुष्ठान किया जिसका मुझसे वैर है। मेरा आवाहन न करके तुमने वह यज्ञ पूरा कर लिया। खोटी बुद्धिवाली स्त्री! मैं वही इन्द्र हूँ और तुमसे मैंने ही अपने वैरका बदला लिया है”
indraddhriṇa yajatā māṁ anāhūya gṛhītam | indro ’ham asmi durbuddhe vairaṁ te pātitaṁ mayā ||
Bhīṣma sprach: „Indra sagte: ‚Du hast ein Opfer vollzogen, das mit Indra verbunden ist, doch du hast es vollendet, ohne mich anzurufen. O Frau von verirrtem Verstand, ich bin Indra selbst; ich war es, der die Vergeltung über dich brachte und die Feindschaft vergalt, die du gegen mich hegst.‘“
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical idea that hostility (vaira) invites consequences: even when one performs a sacred rite, motives and relationships—such as enmity and exclusion—can lead to retributive outcomes, framed here as divine agency.
Bhishma reports a speech in which a figure identifies himself as Indra and confronts a woman who completed an Indra-related sacrifice without properly invoking him, declaring that he has exacted vengeance for the enmity involved.