Shloka 58
Adhyāya 119: Vyāsa–Kīṭa-saṃvāda
Tapas-bala and karmic ascent across yoni
मांसं तु कौमुद पक्ष वर्जितं पार्थ राजभि: । सर्वभूतात्मभूतस्थैरविदितार्थपरावरै:,कुन्तीनन्दन! जिन राजाओंने आश्चिन मासके दोनों पक्ष अथवा एक पक्षमें मांस भक्षणका निषेध किया था, वे सम्पूर्ण भूतोंके आत्मरूप हो गये थे और उन्हें परावर तत्त्वका ज्ञान हो गया था। उनके नाम इस प्रकार हैं--नाभाग, अम्बरीष, महात्मा गय, आयु, अनरण्य, दिलीप, रघु, पूरु, कार्तवीर्य, अनिरुद्ध, नहुष, ययाति, नृग, विश्वगश्व, शशविन्दु, युवनाश्व, उशीनरपुत्र शिबि, मुचुकुन्द, मान्धाता अथवा हरिश्वन्द्र
māṁsaṁ tu kaumuda-pakṣa-varjitaṁ pārtha rājabhiḥ | sarva-bhūtātma-bhūtasthair aviditārtha-parāvaraiḥ ||
Bhīṣma sprach: „O Pārtha, jene Könige, die während der Kaumuda-Zeit in beiden Monatshälften — oder auch nur in einer — dem Fleisch entsagten, wurden gleichsam im Selbst aller Wesen gegründet. Durch diese Zügelung erkannten sie die höheren und die niedrigeren Prinzipien der Wirklichkeit (parāvara).“
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that voluntary restraint—specifically abstaining from meat during a sacred seasonal/fortnight observance—cultivates compassion and self-mastery, and is said to yield elevated spiritual insight (knowledge of the higher and lower principles, para and apara).
In his instruction to Arjuna, Bhīṣma praises a vow observed by exemplary kings: refraining from meat during the Kaumuda fortnight(s). He presents this as a dharmic practice that led those rulers to a heightened, universal identification with all beings and to deeper metaphysical understanding.