Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Adhyāya 119: Vyāsa–Kīṭa-saṃvāda

Tapas-bala and karmic ascent across yoni

हत्वा भक्षयतो वापि परेणोपह्ृतस्य वा | हन्याद्‌ वा यः परस्यार्थे क्रीत्वा वा भक्षयेन्नर:,जो स्वयं पशुका वध करके उसका मांस खाता है या दूसरेके दिये हुए मांसका भक्षण करता है या जो दूसरेके खानेके लिये पशुका वध करता है अथवा जो खरीदकर मांस खाता है, उसको क्‍या दण्ड मिलता है?

Yudhiṣṭhira uvāca:

Hatvā bhakṣayato vāpi pareṇopahṛtasya vā |

Hanyād vā yaḥ parasyārthe krītvā vā bhakṣayen naraḥ ||

Yudhiṣṭhira sprach: „Welche Strafe trifft den Mann, der ein Tier tötet und sein Fleisch isst; oder Fleisch isst, das ein anderer beschafft hat; oder ein Tier für die Mahlzeit eines anderen tötet; oder Fleisch kauft und es verzehrt?“

हत्वाhaving killed
हत्वा:
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), परस्मैपद-प्रयोगार्थक (क्रियाविशेषण)
भक्षयतःof (one) who is eating
भक्षयतः:
TypeVerb
Rootभक्ष् (धातु)
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
परेणby another (person)
परेण:
Karana
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
उपहृतस्यof what has been brought/provided
उपहृतस्य:
TypeVerb
Rootउप-हृ (धातु) / उपहृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
हन्यात्should kill
हन्यात्:
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formविधिलिङ्, आज्ञार्थ/विध्यर्थ (optative), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
यःwho
यः:
Karta
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
परस्यof another
परस्य:
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
अर्थेfor the sake/purpose
अर्थे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
क्रीत्वाhaving bought
क्रीत्वा:
TypeVerb
Rootक्री (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), परस्मैपद-प्रयोगार्थक (क्रियाविशेषण)
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
भक्षयेत्should eat
भक्षयेत्:
TypeVerb
Rootभक्ष् (धातु)
Formविधिलिङ्, आज्ञार्थ/विध्यर्थ (optative), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद
नरःa man
नरः:
Karta
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

युधिछिर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira

Educational Q&A

The verse frames ethical accountability around meat consumption by listing multiple roles—killer, eater, recipient, one who kills for another, and buyer—implying that moral responsibility is not limited to the direct act of killing but extends to participation and enabling.

In Anuśāsana Parva’s dharma-discourse setting, Yudhiṣṭhira asks a normative question about the consequences (daṇḍa) for different ways a person becomes involved with meat—through killing, accepting, commissioning, or purchasing—seeking a dharma-based judgment.